NTSIAB LUS

Nthuav: Teeb Meem Ua Neej

Ntsuas: Poj Niam Siab Ntsws

Twm: Ntawv Tshawb Nrhiav

Khaws: Liv Xwm & Puav pheej

Twv: Txhiaj Txhais

Seev: Zaj nkauj & Kwv Txhiaj

Saib: Duab Thaij

Ntsia: Duab Teeb

Mloog: Xov Tooj Cua Hmoob

Piav: Dab Neeg Rau Menyuam

Kawm: Ntawm & Txuj Ci Hmoob
               Trilingual Website           Français            English           Hmoob                                         Ntawv/Tswv Yim        Ntawv/Xyoo              
LIV XWM PUAV PHEEJ
Kab Tshoob Kev Kos: Piav Txog Tshoob Coj

Tus Sau: Npoos Xyooj
Lub 5 hlis ntuj 2006


Ntsiab Lus: Daim ntawv no piav txog cov txheej txheem ua tshoob ua kos. Tus sau daim ntawv no yog ib tug tub hluas hu ua Npoos Xyooj es tab tom kawm mus ib tug Kws Hais Tshoob. Nws tau mus khaws tej laus thiab cov Xib Fwb ua tshoob kos cov lus los nthuav rau cov niam cov txiv sawv daws kawm kom paub zoo dua tuaj txog Hmoob lub Neej thiab cov kev lis kev cai. Npoos sau zoo twm heev, cuag li yog dab neeg xwb ..."Ces tub ntsuag txawm hais tias: "Aub!  Koj no es twb tsis yog neeg.  Koj yog dab xwb koj thiaj nkag tau tshab lub vab tshaus dua hauv.  Mas koj tsis yog tus muam no tus txiv nawb.  Nws tsis yog koj tus poj niam."  Tus txiv thiab tus pojniam thiaj li tau los nyob ua ib cuab. "

Lus Qhib
Nyob rau hauv daim ntawv no, kuv yuav tham txog peb Hmoob Dawb txoj kev txoj cai mus hais tshoob hais kos xws li ntshoob coj nyob rau hauv lus zos Fresno xeev California.  Hauv daim ntawv no, kuv yuav tham thiab piav txog thawj thawj hmo uas cov tub tshoob tub kos mus txog tom niam tais yawm txiv tsev, mus hais tshoob hais kos thiab qhia saib lawv ua li cas rau li cas.  Kuv yuav tsis piav txog hnub uas noj tshoob noj kos thiab yuav tsis tham txog seb niam txiv tsa mej koob sawv kev mus ua tshoob ua kos kom ntxaws.  Tab sis, kuv yuav ib nyuag piav rau hauv qab no es sawv daws thiaj paub zoo.  Kuv vam thiab cia siab tias cov nyeem kuv daim ntawv no yuav kawm tau tej yam uas pab tau nws thiab cov tsis paub txog Hmoob kab tshoob kev kos los kuv vam thiab cia siab hais tias tom qab nws nyeem tag, nws yuav ib nyuag nkag siab txog kab tshoob kev kos zoo dua thiab paub txog kev ua neej ua tsav.

Lub Hom Phiaj: Lub hom phiaj ntawm daim ntawv no yog sau txog Hmoob Dawb kev cai ua tshoob ua kos xws li Tshoob Coj nyob tebchaws Amesliskas, coj los qhia rau ib tsoom tub ntxhais hluas Hmoob kom lawv paub txog peb Hmoob kab lig kev cai ua tshoob ua kos thiab vam thiab cia siab tias lawv yuav muab cov cai thiab tswv ywm hauv no coj los xav kom tob tshaj li qhov tau muab piav qhia lawv.

Zaj Lus

Kev Tshawb Nrhiav:
Ua Ntej Tus tub thiab tus ntxhais ua nkauj ua nraug zoo zoo.  Tabsis tus tub ho tsis muaj nyiaj mus nqis tsev hais tus ntxhais.  Ces tus tub thiaj li mus coj tus ntxhais los ua poj niam.  Thaum nws mus coj ntawd, nkawv cia li los tsev lawm ntsiag to tsis qhia rau niam txiv paub los tau.  Hos, muaj ib co paub tab zog ces ua tib zoo hais qhia rau niam txiv paub tias nws coj nkawv tus ntxhais los ua poj ua sev lawm thiab pe niam pe txiv tso mam los.  Thaum tus tub coj tau nyab los txog ntawm qhov rooj.  Niam txiv, tog tub, mus ntes ib tug lau qaib coj los lwm tus tub thiab tus nyab ntawm qhov rooj.  Tau peb tag kis lawm, ces niam txiv muab ib khub qaib thiab ib tug npua (ib tug nyuj los tau) coj los hu tus tub thiab tus nyab plig, thiab ua ib roog mov tsa cov tub tshoob tus kos mus ua tshoob ua kos. 

Thaum Mus Txog  Cov tub tshoob tus kos muaj xws li nram no: ob tug mej koob (Tuam Mej Koob thiab Lwm Mej Koob), tub phib laj, nraug vauv, nkauj nyab, thiab niam txais/tais ntsuab.  Thaum cov tub tshoob tub kos mus txog tom ib nta kev, lawv mus noj sus tag mas mas mus tom niam txiv tsev. 
Thaum mus txog ntua tom niam tais thiab yawm txiv tsev.  Yog hais tias niam txiv tog ntxhais lawv tsis tav lub qhov rooj tag thiab rub ib lub rooj txawb plaub phaj caw ntawm lub qhov rooj, hmoob hu ua kaw qhov rooj, ces thaum cov tub tshoob tub kos mus txog ntawd, lawv khob lub qhov rooj.  Muaj ib los ob tug, tus tub tos qhua, los qhib lub qhov rooj, thiab hais tias: 
"Nej sawv daws tuaj los."  "Awm!  Peb sawv daws tuaj os," ob tug mej koob teb.
"Los lawm hauv tsev yuad."
"Ua li nej puas caiv ne?" tus tuam mej koob nug.
"Peb tsis caiv os, los lawm hauv tsev." 

Ces cov tub tshoob tub kos cia li nkag mus hauv tsev lawm.  Hos yog niam txiv tog ntxhais nyiam tsum xav kom cov mej koob tuaj tom ub, tog tub ob tug mej koob, hais zaj tsim qhov rooj thiab qhib qhov rooj ces thaum cov tub tshoob tub kos tuaj txog ntawm niam txiv ntawd, niam txiv yeej npaj muaj ob tug tub tos qhua sawv tseg ntsees ntawm lub qhov rooj thiab txawb ib lub rooj caw tav kiag lub qhov rooj.  Lub qhov rooj mas nyeej qhib lug cia.  Ces ob tug tub tos qhuas yuav hu tias:
"Nej sawv daws tuaj los."
"Awm!  Peb sawv daws tuaj os," ob tug mej koob teb. 

Thaum nkawv pom tias niam txiv tav lub qhov rooj zoo li no, mas nkawv twb paub tias lawv xav kom nkawv hais zaj tshoob.  Ob tug mej koob nug, "Nej puas caiv ne."
"Peb tseem caiv os mog.  Niam txiv tom no tus ntxhais ploj lawm tau ob peb hnub es peb tseem caiv au," ob tug tub tos qhua teb.  Ces nkawv txawm nug tias,
"Ua li nej yog leej twg ne?"
"Peb yog tub tshoob tus kos os, niam txiv txooj xeem hmoob Vaj (saib qhua vauv lawv yog xeem dab tsi thiab niam txiv npe hu licas) tus tub hu ua Lis (saib nraug vauv npe ho hu licas ces qhia) tau tuaj coj niam txiv txooj xeem hmoob Thoj (saib niam tais yawm txiv npe hu licas thiab yog xeem dabtsi ces hais) hu ua Siv Yis tus ntxhais Kiab (saib seb tus nyab npe hu licas ces plhov meej rau nkawv) mus ua poj ua sev lawm es hnub no peb tuaj nrog niam txiv tom no tis ntsuab tis ze, tuaj xaus tshoob xaus kos no lau mog," tus tuam mej koob teb. "Aud!  Nej yog tub tshoob tub kos los, es nej yuav tuaj mus ua tshoob ua kos no; tsam nej lam yuam kev tuaj poob rau hmoob tsev ne ob tug," ib tug tub tos qhua seev yees li no. "Yeej yog hauv no lawm tiag tiag.  Ua li niam txiv hauv no puas yog Siv Yis Thoj ma," tus tuam mej koob nug. "Yog tias neb nug txog Siv Yis Thoj tsev no ces nej tuaj yog chaw lawm.  Ua li mas, wb yuav sawv tshaj neb nawb."  Thaum ob tug tub tos qhua hais li no tas ces nkawv cuab suab hais zaj tshoob.  Nkawv txhiaj kom ob tug nraud tsim qhov rooj, tom qab ntawd ces nkawv ho hais zaj kaw lub qhov rooj thiab, raws li cov laus thauv ua.  Tabsis, tam sis no feem ntau sawv daws tsis tshua hais zaj tshoob laum vim tsis muaj caij muaj nyoog ces tej zaum ob tug tub tos qhua cia li hais zaj kaw qhov rooj xwb hos ob tug mej koob mam li hais zaj qheb lub qhov rooj.  Thaum ob tug mej koob hais zaj qheb qhov rooj tag thiab hais raug chaw lawm, ces ob tug tub tos qhua muab lub rooj caw tshem thiab caw cov tub tshoob tub kos los lawm hauv tsev. 

Ua ntej yuav tham txua ntxiv mus, cia kuv muab hmoob txoj kev cais hauv cawv piav me ntsis rau hauv qab no.  Nyob li ua tshoob ua kos mas yog muaj dej caw txawb saum rooj ces ua ntej leej twg yuav hais lus los puas sis yog sib tham, koj yuav tsum tau coj cov koj yuav nrog tham ntawv cub lub me cawv---coj lawv saj ib ob pas cawv tso.  Tom qab hais lus tag, ces koj ho coj lawv kab hlo lub cawv---haus tag nrho.     

Thaum cov tub tshoob tub kos mus txog hauv tsev, cov kev txwj neeg laus thiab cov txheeb cov ze tuaj zaum nphoo qas ntws tos (yog hais tias niam txiv tog ntxhais muaj kwv tij coob).  Luag yuav hu thiab caw tias:  
"Nej sawv daws tuaj los, los zaum os." 

Tab txawm lawv caw ob tug mej koob zaum los, tsis tau txog caij txog nyug zaum ces nkawv tsis zaum.  Ob tug mej koob txhib kom tus nraug vauv thiab phib laj txo nkawv cov nra thiab los sawv ntawm hauv plag, nkawv lub nruab qaum tig ntsia lub qhov rooj hos nkawv lub xub ntiag tig ntsia mus rau lawm tim niam txiv tog ntxhais tus xwm kab, yog ib daim ntawv dab qhuas uas lo ib co plaub qaib thiab khuam rau tim phab ntsa.  Tus tuam mej koob coj nraug vauv thiab phib laj los pe ib voog, txhais hais tias pe: niam, txiv, ib tsoom niam hlob txiv hlob, ib tsoom niam ntxawm txiv ntxawm, niam tais dab laug, muam phauj yawg laus, nus tij-nus npaws-thiab nus kwv, pog yawg, poj koob yawm txwv, niam txiv tus ncej dab ncej qhua, thiab pe niam txiv cov qhua neeb qhua yaig yog hais tias niam txiv muaj.  Yog tsis muaj ces los xaus rau ntawm niam txiv ncej dab ncej qhua.  Tus tuam mej koob tuav lub kaus ntawm xub ntiag thiab tib txaum yim, tib hom, rau ob tus vauv thiab phib laj thiab hais zoo li no: 

"Pom niam os mog!  Luag tias coj niam tus ntxhais lawm tau ob peb hnub, tseg niam txiv vaj tse nkag lis nrig, dej num ntxhov qas niab.  Hnub no yuav tuaj nrog niam txiv xaus tshoob xaus kos, ntsuas dej ntsuas txhuv no lau mog.  Pom niam od!" 
Ces tus phib laj thiab nraug vauv pe kiag ob pes, tsis yog ib pes od.  Kev ua tshoob ua kos thiab kev thov dag thov zog mas yuav tsum pe ob pes.  Hos yog tim ntees ploj ntees tuag ces pe ib pes xwb. 
"Pom txiv os mog!  Luag tias coj txiv ntxhais lawm tau ob peb hnub, tseg niam txiv vaj tse nkag lis nrig, dej num ntxhov qas niab.  Hnub no yuav tuaj nrog niam txiv xaus tshoob xaus kos, ntsuas dej ntsuas txhuv no lau mog.  Es pom txiv od!"

Nraug vauv thiab phib laj pe ob pes.  Cov lus hais ces yeej zoo tib yam nkaus xwb tsis txawv li.  Tom qab pe niam pe txiv tag, ces mus pe niam hlob txiv hlob, niam ntxawm txiv ntxawm, muam phauj yawg laus, niam tais dab laug, ib tsoom nus tij nus npaws thiab nus kwv, pog yawg, poj koob yawm koob, niam txiv tus cej dab cej qhua thiab niam txiv cov qhua neeb qhua yaig yog hais tias niam txiv ua neeb.  Cov lus los hais rau lawv los puav leej zoo tib yam nkaus xwb tsis txawv li. 

Thaum tus nraug vauv thiab phib laj los pe sawv daws, cov niam txiv hauv tsev yuav hais rau kom tus nus tij thiab nus npaws los sis ob tug tub hauv tsev los txais yim, qhov no txhais hais tias nkawv los cev tes txaum yim thiab hais lus tsa kom nraug vauv thiab phib laj sawv xws li nram no: 

"Sawv os mog, tsis txhob pe lau.  Tus nkauj tus muam ces niag phem phem tsis zoo nkauj es tsam vauv ho nyiam tsis tag os mog es sawv od."

Qhov kev hais lus no, sawv daws nyias hais txawv nyias qhov no tsuas yog ib qho piv txwv xwb.  Tom qab tus nraug vauv thiab phib laj pe ib voog tag, tus mej kooj hais kom nkawv mus zaum ib pliag ces nws thiab tus lwm mej koob mus tsab luam yeeb rau txhua txhua tus neeg uas paub tab tuaj nyob rau hauv lub tsev ntawd.  Nws mus cev ib kab luam yeeb, yog ob tug luam yeeb, thiab hais zoo li no:  
"Txais kab mi luam yeeb no saib yuad.  Luas tias peb tus tub Lis (nraug vauv) tau tuaj coj niam txiv tom no tus ntxhais Kiab (nkauj nyab) mu ua poj ua sev, es hnub no peb yuav tuaj nrog niam txiv tom no xaus tshoob xaus kos no lau mog."  
"Ab . . . tau lawm los mas.  Yog li ces khwv koj laid," tus txais ntawd teb.  Ob tug mej koob yuav tau tsab luam yeeb zoo li tau piav no rau txhua leej txhua tus uas tuaj nyob rau hauv lub tsev thiab tsab rau cov niam sawv daws.  Txawm yog ib tug me nyuam tub hluas xwb los yus yuav tau tsab rau es thiaj li tsis mag nplua.  Hos yog mi nyuam yaus uas tsis paub tab ces kav liam, tsam lawv ho muab kab luam yeeb coj mus ua lwm yam uas tsis zoo. Thaum tsab luam yeeb rau sawv daws tag, ces tus tuam mej koob thiab lwm mej koob nkawv los nrhiav chaw zaum ib pliag los tau, hos tsis zaum los kuj tau.  Tus tuam mej koob muab cov neeg uas tuaj nyob hauv tsev ntsia txhua txhua.  Ces nws txawm mus rau tom ib tug laus neeg uas nws xav tias yuav paub tab thiab noj xwm.  Nws mus ces nws tsab ib kab luam yeeb rau tus ntawd thiab ho tsab ib voog luam yeeb rau nws.  Tsab ib voog luam yeeb mas kuj txhais li pe ib voog thiab tabsis chim no tsis yog pe lawv sawv daws, yog muab rau lawv sawv daws ib leeg ib kab luam yeeb.  Vim licas ho tsab ib voog luam yeeb?  Qhov tsab ib voog luam yeeb mas vim rau qhov hais tias thaum ob tug mej koob tseem mus tsab luam yeeb rau sawv daws, ces tsam ho muaj ib txhia neej tsa los sis kwv twj tuaj txog lig es ob tug mej koob tsis pom, nkawv ho tsis tsab luam yeeb rau es tsam lawv ho tu siab rau ob tug mej koob.  Yog vim li ntawd, ob tug mej koob thiaj li los tsab ib voog luam yeeb rau ib tug laus neeg, es nws mam li muab faib rau lawv.  Tus mej koob yuav ua zoo li nram no:    
"Txais kab mi luam yeeb no seb yuad, txiv."  Nyob rau lus sib hawm tuaj mus ua tshoob ua kos mas tus mej koob muab txhua leej txhua tus, cov laus tsis hais poj niam los sis txiv neej, hu ua niam ua txiv xwb.
 "Ab! Tau lawm los mas.  Muaj lus dabtsi ces cia li tham xwb tau lawm.  Yog li ces khwv koj laid," tus laus neeg yig thiab teb.            
"Txais kab mi no rau niam, txais kab no rau txiv, txais kab no rau niam hlob txiv hlob, txais kab no rau niam ntxawm txiv ntxawm, txais kab no rau muam phauj yawg laus, txais kab no rau niam tais dab laug, txais kab no rau nus tij nus npaws thiab nus kwv, txais kab no rau pog yawg, txais kab no rau poj koob yawm txwv, txais kab no rau niam txiv ncej dab ncej qhua, thiab txais kab no rau niam txiv qhua neeb qhua yaig (yog muaj)."  Tom qab tsab luam yeeb tag ces tus mej koob hais: 
"Lus sam mas hais li no rau koj ua txiv, luag tias hnub no peb tus tub Lis tau tuaj coj niam txiv tom no tus ntxhais Kiab mus ua poj ua sev, yog li hais rau niam txiv paub thiab kom niam txiv txhob txhawj xeeb no lau mog.?  Thaum tus mej koob muab ib kab luam yeeb zuj zus rau tus laus neeg ntawd, tus laus neeg yuav teb tias: 
"Ab, tau lawm mas.  Tau nto lawm os."
Tom qab tsab luam yeeb ib voog tag, tus tuam mej koob rov tsab dua ib kab luam yeeb rau tus laus neeg thiab ntxig nug nws tias: 
"Hais li no rau koj ua txiv, tej laus niaj txhis piv txoj lus tias lub hnub tsis zoo twb lub hli, ua tshoob ua kos ces tsis zoo twb niam twb txiv.  Wb tuaj no los wb tsis pom qab khom vam leej twg es wb yuav khom vam koj tus ua txiv ua wb qhov chaw cuab zog.  Yog li ntawd, wb coj wb niam nkauj kaug tuaj es wb tsis pom qab muab coj mus cia.  Wb thov koj tus ua txiv pab muab wb niam nkauj kawg coj mus khuam cia.  Ib chim yog yuav siv no, wb mam los nug koj es koj ho pab muab wb niam nkauj kawg rau wb."
"Tsis ua cas, neb niam nkauj kaug ces kuv mam li pab muab coj mus cia, es yog neb yuav sib no ces neb mam li los nug kuv od."     
"Yog li ces muaj lus zoo siab ua koj tsaug mog," tus tuam mej koob teb.  Ces nws thiaj li muab lub kaus tshoob kaus kos cob rau tus laus neeg ntawd pab nqa coj mus khuam cia.  Tus tuam mej koob los zaum zoj ib pliag ces nws rov mus tsab ib kab luam yeeb rau lus laus neeg ntawd duas.            
"Txais kab mi luam yeeb no saib yuad," tus tuam mej koob txhaub.  
"Tau lawm mas.  Muaj lus dabtsi los cia li hais xwb os,?  tus laus neeg teb.        
"Lus sam ma hais li no rau koj ua txiv, thov tas los thov thiab, wb thov koj tus ua txiv ho pab mus ntxig nug rau niam txiv tom no, saib ua li ntawm niam txiv ob tug mi tub ntsuas dej ntsuas txhuv ne, niam txiv thov puas tau.  Yog niam txiv yeej thov muaj lawm los wb tsuas muaj lus zoo siab, nqa tes ua niam txiv tsaug.  Hos yog niam txiv tsis tau thov, hnub no nraug vauv pom xeeb tuaj txog lawm, saib niam txiv nyiam tsum ntshaw raug leej twg los kom niam txiv txum kav qhia los rau nraug vauv paub, es nraug vauv ho nrog mus thov tuaj.  Peb thiaj li pom qab sib tham no lau mog."Tus mej koob nug.

Nyob rau hauv lub ntees tshoob ntees kos, thaum tus mej koob los nug ib tug niam txiv hauv tsev xws li saum toj no.  Yog hais tias niam txiv yeej thov tau ob tug txum mej koob nyob hauv tsev lawm, ces tus laus neeg yuav plhov meej rau ob tug meej koob tuaj tom ub (nraug vauv tog) tias niam txiv los yeej thov tau tag lawm thiab nws yuav qhia nkawv tias yog ob tug twg.  Hos yog niam txiv yeej tsis tau mus thov tub tshoob tub kos nyob hauv tsev tos, ces hnub no nraug vauv tuaj txog lawm niam txiv nyiam kom leej twg ua ob tug txum mej koob nyob hauv tsev ces niam txiv qhia rau nraug vauv, nraug vauv nqa dej nqa cawv mus thov tuaj.  Feem ntau nyob rau tebchaws no mas cov niam txiv yeej thov tau ob tug mej koob tuaj nyob hauv tsev tom lawm.  Yog li kuv yuav muab piav nyob rau hauv daim ntawv no raws li niam txiv yeej thov tau tag lawm.  Thaum tus tuam mej koob los nug li tas, ces tus laus neeg ntawd thiaj li teb tias:
"Hais li no rau neb, hais txog ntawm niam txiv ob tug mi tub ntsuas dej ntsuas txhuv ces niam txiv yeej npaj muaj lawm.  Niam txiv ob tug mi tub ntsuas dej ntsuas txhuv ces yog ob tug ntawd ntag (nws yuav taw tes thiab qhia rau ob tug tuam mej koob tias yog ob tug ntawd).  Neb muaj lus dab tsi los neb yeej meem mus nrog nkawv tham." 

Tus tuam mej koob yuav ua nws tsaug thiab tsab ib kab luam yeeb tu nws moo xws li no:  "Yog li ces muaj lus zoo siab ua koj tsaug.  Txais kab luam yeeb no saib yuad."
"Ab!  Tau lawm mas," tus laus neeg teb.          
"Hais li no rau koj ua txiv, yog li ces wb muaj lus dab tsis los wb yuav mus nrog nkawv tham lawm es wb yuav tseg koj ua txiv mog,"  tus tuam mej koob xaus lus.       
"Ua li mas, seem kev seem cai os mog," tus laus neeg teb.        

Tus tuam thiab lwm mej koob thiaj li mus nrog niam txiv hauv tsev ob tus tub ntsuas dej ntsuas txhuv tham.  Thaum nkawv mus txog tod, tus tuam mej koob thiab lwm mej koob yuav tsab niam txiv hauv tsev ob tug txum mej koob ib leeg ib kab luam yeeb thiab nub nkawv. 
"Txais kab mi luam yeeb no saib yaud," ob tug mej koob tog tub cev rau ob tug hauv tsev.
"Tau lawm os.  Muaj lus dab tsis los cia li tham xwb.  Yog li ces khwv neb laid," mej koob tog ntxhais teb.           
"Lus sam mas hais li no rau neb, wb ntxig nug rau niam txiv, niam txiv qhia wb tias neb yog niam txiv hauv tsev no ob tug mi tub ntsuas dej ntsuas txhuv mas wb muaj lus dab tsis los wb yuav nrog neb tham os mog," mej koob tog tub hais.            
"Wb yog kawg mas, muaj lus dabtsi los yeej meem tham tuaj tsis ua cas," ob tug hauv tsev teb.      

Tus tuam mej koob rov tsab ib kab luam yeeb rau ib tug txum mej koob hauv tsev thiab nug nws: 
"Hais li no rau koj, kwv luag, wb xav thov qiv niam txiv ib lub nyuag rooj es peb thiaj li zoo sib tham.  Yog li ntawd, wb thov koj pab wb mus ntxig nug rau niam txiv."
Tus txum mej koob hauv tsev uas tus tuam mej koob thov ntawd yuav mus nug niam txiv saib niam txiv puas muaj ib lub rooj, loj thiab me los xij, muab rau qhua siv.  Muaj ib txhia Hmoob mas lawv muab lub rooj me, luaj li lub vab noj mov, coj los rau qhua siv ua ntej.  Ces lawv kom tus nus tij thiab nus npaws los hais zaj tshoob txhiaj, plhov meej rau cov mej koob, kom cov mej koob pab tsim tshoob thiab tsim lub rooj nrag rooj nraum?lub rooj hais tshoob.  Tom qab ntawd, lawv mam li muab lub rooj loj (Table) coj los rau cov mej koob siv.  Muaj ib txhia Hmoob ces cia li muab lub rooj loj coj los rau qhua siv.  Yog lawv xav kom qhua hais zaj tshoob tsim tshoob thiab tsim rooj ces lawv mam li txhia rau qhua teb.  Thaum tus nus tij thiab nus npaws muab tau lub rooj noj mov coj los txawb rau ntawm tag.  Tus tuam mej koob thiab lwm mej koob muab lub rooj los tav rau pem hauv plag.  Nkawv mus rub ob tug txum mej koob los zaum tuaj pem toj, hos nkawv zaum sab nrav.  Pem toj yog sab uas muaj tus xwm kab, hos nram hav yog sab tsis muaj.  Plaub tug mej koob los zaum rau saum rooj, ces ob tug tuaj tom ub (nraug vauv tog) txau cawv rau lawv haus (8 phaj caw los sis 4 khub cawv?ib leeg ob lub). 
Tus tuam thiab lwm mej koob coj lawv sawv daws haus ib lwm cawv tag nrho, kab hlo ob lub khob (yog haus tsis taus cawv ces cub xwb, saj ib ob pas cawv).  Cov mej koob los sib txis--sib qhia npe, thiab sib nug saib leeg twg yog tus tuam mej koob thiab lwm mej koob.  Thaum paub meej tseeb tias tus twg yog tuam tus twg yog lwm, ces cov mej koob yuav tau los zaum kom sib phim.  Ob tug tuam mej koob (tog tub thiab tog ntxhais) zaum sib ntsia tim ntsej tim muag, hos ob tug lwm zaum sib ntsia.  Ces tus tuam mej koob thiab lwm mej koob tog vauv ua tus pib.  Nkawv txaum yim rau ob tug hauv tsev, thiab tus tuam mej koob hais zoo li hauv qab no:            
"Lus sam mas hais li no rau neb ob tug kwv luag, yeeb vim yog niam txiv tom ub tom no txoj kab tshoob kev kos ntaug los poob es peb plaub tug thiaj li tuaj sib ntsib nyob rau hauv niam txiv tsev hauv no."        

Luag tias yeeb vim yog niam txiv tom ub tus tub hu ua Lis tau coj hau tuaj suab nkhawb, coj taw tuaj sua tshauv, tuaj sua tau niam txiv txooj xeem tom no tus ntxhais hu ua Kiab mus ua poj ua sev.  Yuav coj mus ua neej cheb qab plag qawj, ntxuav qab yiag to.  Coj mus ua neej kom yaj los kib txoob, mus ib nqag kom nto ntuj, ib ploog kom nto ntsis, mas yuav coj mus ua poj ua sev kom kav ib txhiab tag ib txhis.  Yog li mas niam txiv tom ub thiaj li vam vam wb ob tug tuaj nrog niam txiv tom no tis tshoob tis kos, tis ntsuab tis ze, tuaj xeeb neej xeeb tsav, xeeb ntsuab xeeb ze.  Tsis yog niam txiv txooj xeem tom ub pom niam txiv txooj xeem tom no tsev nqeeb zoo sim taws, tsev vuas zoo sim zeb es tuaj sim.  Hnub no tuaj ces niam txiv vam vam wb tuaj ua xov ntxiv xov xaws, ntuag qhov twg los wb yuav tuaj ntxiv rau kom ntom, hos dub qhov twg los wb yuav tuaj ntxhua rau kom dawb es hais rau niam txiv tom no paub.  Peb tuaj no yog tuaj cog paj tsis yog tuaj cog pos no lau mog.         
(Cub cawv). ?Niam txiv tom ub vam vam wb tuaj los lawv kuj vam vam neb thiab es muaj dab tsis los peb sawv daws sib pab ua kom lub rooj tshoob rooj kos no ntseg hlo.  Nyob li tau luag tus txawj ces lawv yuav cia neb ua txiv, wb ua niam.  Tabsis, wb ob niag tsis txawj ces wb tsis pub neb ua txiv wb ua niam.  Cia peb plaub leeg ua phooj ywg kwv luag es muaj dab tsi los peb sawv daws sib pab kom ob tog tau tshoob tau kos.  Kaj ntug tag kis, luag qhuas tias wb txawj los luag yuav qhuas tias neb txawj thiab.  Yog peb tsis sib pab, tog tau nyiaj tsis tau nyiaj, tog tau neeg tsis tau neeg, ces kaj ntug tag kis luag thuam wb los lawv yuav thuam neb thiab.  Mas yog li cia peb ua phooj ywg thiab peb sib pab mog.  Luag tias peb tsuas ua lawv cwj dhau dej ua lawv luag dhau zoov xwb, mas yog li no neb los ua lub siab ntev pab wb thiab nawb mog.  Es neb tus ntxiaj ntsha los wb nqa, tus ntxiaj ntsig los wb ris no lau mog.   (Cub cawv)  Nqi ob, luag tias nram ntej nram ntxov ub neb thiab wb yuav yog kwv yog tij, yog txheeb yog ze, tabsis hnub no peb tuaj nyob rau saum niam txiv lub rooj tshoob rooj kos mas cia peb muab peb txoj kev txheeb kev ze khuam cia.  Es wb yuav muab neb hu ua kwv luag, neb los yuav hu wb ua kwv luag no lau mog.  Cia kaj ntug tag kis peb muab niam txiv lub rooj tshoob rooj kos hais ntseg, peb mam li rov muab txoj kev txheeb kev ze rov coj los hu mog ob tug kwv luag."  Tuam mej koob tib txaum yim rau nkawv.  Ob tug hauv tsev ces yoog nkawv thiab teb tias: "Ua li mas." 

Tus tuam thiab lwm mej koob rov coj ob tug hauv tsev cub cawv tag, ces nkawv txaum yim rau ob tug haud.  Ces tus tuam mej koob muab tau ob puas nyiaj coj los muam niam txiv hauv tsev ib puas txoj cai kev txhaum txheej thiab nug tias: "Lus sam mas hais li no rau neb ob tug kwv luag, ntawm no yog ob mi pua muab coj los muas niam txiv ib puas txoj cai kev txhaum txheej.  Luag tias: "hnub qab nram ntxov, tus tub tuaj ua nkauj ua nraug ho tsis saib niam saib txiv los kom niam txiv zam lub txim pub es tsis txhob muab ua kev ua cai hais no lau mog.  Ntxiv thiab, nyob li hnub qab nram ntxov ho tau noj dua nqaij daig dab haus cav daig nru, muaj yaj kub ntshis nkhaus los thov kom niam txiv tsis txhob muab ua kev ua cai hais es pub lub peg rau peb nce no lau mog.  Ua li ntawm ob tug mi tub thoob xo ne puas tuaj ua raws li poj ua tseg yawm ua cia, yog tuaj ua tsis raws kab raws kev los kom niam txiv txhob ua kauv tshuv zoov, miv zais nas es txum kav qhia los no lau mog."  Hais tag ces ob tug mej koob txaum yim rau ob tug hauv tsev.  (Tib txaum yim) "Hais li no rau neb ob tug kwv luag, ob puas nyiaj ces wb muab tso qhov no, es cia wb coj neb cov lus mus hais rau niam txiv tso, saib niam txiv ho yuav hais licas.  Mas neb ua siab ntev tos od." Ob tug txum mej koob hauv tsev teb thiab nkawv rov txaum yim rau ob tug nraud ces nkawv mus nrog niam txiv thiab kwv tij sab laj tom txaj.
"Neb laj khiav os mog, ob tug," mej koob tog vauv teb.    

Thaum ob tug mej koob hauv tsev coj cov lus mus hais rau niam txiv thiab kwv tij neej nus nyob rau tom txaj.  Yog hais tias lawv muaj lus dabtsi los lawv mam li hais rau kom ob tug mej koob coj lus los hais rau ob tug mej koob tom ub (nraug vauv ob tug).  Yog tsis muaj plaub muaj ntug thiab yeej tsis muaj dab tsi ces nkawv los hais zoo li no:    (Thaum rov los zaum tom rooj, nkawv txaum yim rau ob tug)  "Neb laj tos lau kwv luag." "Neb laj khiav xwb os mog," Mej koob tog tub teb. ?Cia peb cub cawv tso mam tham (cub cawv tag).  Lus sam mas hais li no rau neb ob tug kwv luag, neb vam vam wb mus ntxig nug niam txiv mas niam txiv kuj hais li no: hais txog ntawm tus tub txoj kev tuaj ua nkauj ua nraug los kus tsis muaj dab tsi.  Hos hais txog noj nqaij daig dab haus cawv daig nru ces yeej tsis tau muaj li mog.  Ntawm lub xo los niam txiv kuj tias tuaj raws kab raws kev lawm, tsis muaj dab tsis.  Yog li no, ntawm ob puas nyiaj no ces niam txiv sua zog lawm mog."
Nyob rau lub tebchaws Mis Kas no txawm txhaum thiab tsis txhaum los niam no lawv yeej khaws lawm. 
"Yog li ces muaj lub ua neb tsaug. Cia peb kab hlo lub cawv no tso, muaj dabtsi los wb mam tham." 
Lawv sawv daws kab hlo lub cawv thiab teev dua tshiab. Ces tus tuam mej koob thiaj li nug nkawv tias: 
"Lus sam mas hais li no, hnub no peb tus tub tuaj coj tau tus ntxhais lawm tiag.  Ua li ntawm muam phauj yawg laus thiab dab laug tub ne puas muaj tus tuaj tsuam tshuam?  Yog ho muaj lawd, los kom niam txiv qhia los rau peb paub hos yog tsis muaj los haj yam zoo."
Yog hais tias tus ntxhais ntawd yeej muaj neeg tuaj qhaib lawm, ces chim no niam txiv yuav tau muab coj los hais.  Hos yog tus ntxhais yeej tsis tau muaj leej twg tuaj qhaib li thiab niam txiv los yeej qhia rau ob tug mej koob ua ntej lawm, ces ob tug yeej tsis rov mus ntxig nug rau niam txiv.  Nkawv teb tias:
"Lus sam mas hais li no: puas ta niam txiv kuj piav rau wb lawm.  Hais txog ntawm muam phaum yawg laus thiab dab laug tub tuaj qhaib ces tsis muaj.  Tus ntxhais ces niam txiv hais tias niam txiv yug tau los niag phem phem, tsis zoo nkauj es vauv tib tug thiaj li nyiam xwb no laug mog." 
Ob tug mej koob hauv tsev teb (nkawv tib txaum yim thiab).
"Yog muaj tiag li hais ces haj yam zoo xwb," ob tug mej koob txaum yim rau ob tug hauv tsev thiab hais ntxiv: 
"Hais li no rau neb ob tug kwv luag, wb xav nug seb ua li niam txiv nyiam kom peb ntaug ib nqe zuj zus tuaj po, los niam txiv nyiam kom ua ib teg ntaug."

Nyob rau lub tebchaws Asmesliskas no, sawv daws tsis muaj caij muaj nyoog li nyob rau yav ntuj qub qab lawm.  Feem ntau mas sawv daws nyiam kom ua ib teg ntaug kiag xwb, es thaum ob tug mej koob coj lus mus rau niam txiv ces lawv sau ib daim ntawv rau nkawv nqa los cev rau ob tug tuaj tom ub tuaj (vauv ob tug).  Ob tug mej koob mam nqa daim ntawv thiab coj cov lus mus hais rau niam txiv qhua vauv yawg.  Nyob rau hauv qab no kuv yuav muab sau raws li niam txiv nyiam kom cia li ua ib teg ntaug. 
"Hais li no rau neb ob tug kwv luag, lub caij lub nyoog los tsis tos peb, ces niam txiv hais li no: txawm neb ua ib teg ntaug xwb los tsis ua cas.  Es muaj lus dab tsi los yeej meem hais tuaj," ob tug mej koob hauv tsev teb. 
"Yog niam txiv hais li ces cia peb sawv daws cub lub cawv no tso, muaj dabtsi los mam li hais tuaj rau neb." 

Ob tug mej koob coj ob tug hauv tsev cub cawv. 
"Lus sam mas hais li no: ua li ntawm nqi mis nqi hno ne, niam txiv yuav yuav puas tsawg.  Luag tias niam txiv khwv khwv tu puag thaum tus ntxhais tseem yau yau, liab ntsha tsuas los.  Ua kab ua noog cawm tus ntxhais thiaj li loj tiav niam tiav txiv, mas niam txiv xav tau li cas los kom niam txiv hais.  Tsis tag li ntawd, niam txiv khaub tshos ne niam txiv ho yuav yuav li cas los kom niam txiv hais. Ntxiv thiab, ntawm poj ntsiag ntsauv kwv ne ho yog puas tsawg.  Thiab niam txiv puas muaj yaj ncos cob txheeb, yog muaj ua li puas tsawg ncos thiab ho yog puas tsawg.  Ces ob tug kwv luag, neb ho pab coj lus mus rau niam txiv no lau mog." (tib txaum yim rau)

Yog hais tias tus ntxhais yog tus niam hluas es ho tshuav tus niam laus nyob hauv tsev, ces ob tug mej koob yuav tau nug saib ua li ntawm qhov nyiaj qhwv niam laus hauv caug ne ho yog puas tsawg.  Hos yog tsis tshuav niam laus, tus ntxhais yog tus hlob nyob hauv lub tsev xwb ces tsis muaj nqi lus nug no.  Ua ntej yuav tham ntxiv, cia kuv ho muab cov ntsiab lus saum toj no txhais.  Lo lus nug saib niam txiv yuav nqi mis nqi hno licas, nqi mis nqi hno mas yog niam txiv txoj kev khwv tu tus ntxhaib thiab ua rau tus ntxhais noj, tus ntxhais hnav thaum nws tseem yau.  Yog vim li no, thaum ib tug ntxhais mus ua neej los vauv thiaj li yuav tau muab ib qho nyiaj coj mus ua niam txiv tsaug, muas niam txiv txoj kev khwv tu tus ntxhais.  Hos lo lus niam txiv khaub tshos txhais tau tias vauv muab ib puas (tab) pos los sis ob puas (txooj) rau niam thiab rau txiv tau coj mus yuav ib leeg ib ce tsoos tsho hnav lo nyob ntawm nkawv.  Lo lus pojtsiag ntsauv kwv los kuj txhais ib yam nkaus li thiab tabsis tsis yog muab rau niam txiv, yog muab rau pog thiab yawg, nkawv los kuj nrog niam txiv zov thiab tus tus ntxhais lawm.  Lo lus rau nco los yog yaj ncos cob txheeb txhais tau tias: cov txheeb cov ze uas niam txiv xav hais tias yuav hlub taus tus ntxhais thiab tsom kwm tus ntxhais lub neej kom ruaj kom ntseg rau yav tom ntej.  Cov noj ncos muaj xws li nram no: txiv cob txheeb (txiv hlob/txiv ntxawm), muam phauj (txiv tus muam), txiv dab laug (niam tus nus), nus tij (tus ntxhais ib tug nus kwv tij), thiab nus npaws (niam tus nus tus tub).   Vim niam txiv ntshai tsam muaj ib hnub twg niam txiv ho nyob ntuj hnub kev ncua ntev, nyob deb lawm, los yog tsis muaj niam txiv lawm mas niam txiv thiaj li yuav rau nco rau cov txheeb cov ze no, es yog hnub twg tus ntxhais lub neej tsis zoo.  Vauv ntaus nws nqaij duag ntshav nrog los tus ntxhais muaj cai khiav mus rau tom cov noj ncos no kom lawv pab thiab ntuas tus ntxhais tus vauv kom txawj sib hlub.  Tsis tag li ntawd, yog niam tais yawm txiv pheej cob ntxhais thiab tuaj tus ntxhais tog xwb, ces vauv yuav tau hais cov noj ncos no kom lawv pab xyuas txoj cai ncaj ncees rau vauv.  Niam tais yawm txiv yug tus ntxhais mas mob lawv siab ces lawv yuav tuaj tus ntxhais tog ntau dua tab txawm lawv tus ntxhais twb yog tus txhaum los lawv tseem pab qees.  Tabsis cov noj ncos no tsis yog tus yug, mas lawv ua tib zoo xyuas saib leej twg yog tus txhaum.  Lo lus yaj ncos cob txheeb mas yog txhais li no od. 

Thaum ob tug mej koob muab cov lus nug hais rau ob tug txum mej koob hauv tsev tag, ces ob tug mej koob hais rau nkawv tias kom nkawv ua siab ntev tos, es cia nkawv coj lus mus hais rau niam txiv saib niam txiv ho yuav teb li cas.  Ob tug txum mej txawm mus rau tom niam txiv txaj, coj lus mus hais rau niam txiv thiab kwv tij.  Cov laus mam sib sab laj saib yuav yuav licas, ces mam sau rau  ib daim ntawv cev rau ob tug txum mej.  Yog yeej tsis muaj plaub muaj ntug, ces niam txiv ua ncaj thiab muab cov nqi los cob rau ob tug txum mej.  Hos yog muaj plaub muaj ntug los sis kev tsis txaus siab, ces niam txiv yuav hais npaum ub npaum no tuaj xws li: 
"Thaud na, peb mus ua tshoob tom tus no tsev, lawv sau yim txhiab.  Thaum ntawd mas tus txhooj yog plaub txhiab xwb, tabsis lawv sau yim txhiab.  Kuv mas chim tas tas.  Mas chim no txog peb, ces peb ua kiag li thiab."  Yog tsis muaj kev chim dab tsi ces ob tug mej koob coj daim ntawv los thiab hais zoo li hauv qab no:   
"Neb laj tos os ob tug kwv luag. (txaum yim).  Lus sam mas hais li no: neb vam vam wb coj lus mus rau niam txiv, niam txiv muab tau daim ntawv no los mas muab rau neb es neb mam nqa mus rau niam txiv saib niam txiv ho nyiam qhov twg, ho tsis nyiam qhov twg los luag tias tus taij muaj cai taij, tus thov los muaj cai thov thiab es muaj dabtsis los mam li ho sib tham ntxiv no lau mog."   

Thaum ob tug txum mej koob muab daim ntawv no cev rau ob tug tuaj tom ub (qhua vauv tog), nkawv yuav tau muab daim ntawv nyeem qhia rau ob tug tuam mej koob saib niam txiv yuav li cas rau li cas.  Piv txwv: 
"hais txog ntawm nqi mi nqi hno ces niam txiv yuav $5,800, hos niam txiv khaub tshos ces niam txiv yuav hnav txooj.  Ntawm poj tsiag ntsauv kwv ces yog $400: pog $200 hos yawg $200 etc.   

Tus txum mej koob (nyob hauv tsev) muab daim ntawv cev rau tus tuam mej koob tuaj tom ub tuaj.  Tus tuam mej koob thiab lwm mej koob thiaj li kom ob tug txum mej nyob hauv tsev tos es nkawv coj daim ntawv coj mus rau niam txiv tso, saib muaj dab tsi los mam li sib tham, ces nkawv nqa daim ntawv thiab mus dua nraum zoov lawm.  Ob tug mej koob coj mus hais rau niam txiv coj tshoob coj kos thiab ob peb tug kwv tij nrog tuaj.  Yog muaj tej qho ho siab heev lawm, los niam txiv muaj cai hais kom ob tug mej koob rov los thov ob tug hauv tsev ho coj lus mus rau niam txiv neej nus.  Hos yog cov nqi yeej haum haum lawm ces thaum ob tug mej koob mus plhov meej li no rau niam txiv, ces lawv txawm muab nyiaj cev rau ob tug mej koob coj los them niam txiv.  Nyob hauv qab no, kuv yuav sau raws li tias yeej haum haum lawm.
"Neb laj tos lau ob tug kwv luag," ob tug mej koob hais.  "Neb laj khiav xwb os."
"Cia peb cub lub niag cawv tso peb mam tham," lawv sawv daws cub cawv. 
"Lus sam mas hais li no: wb coj nej daim ntawv mus rau niam txiv saib thiab muab nyeem rau niam txiv tag lawm.  Niam txiv kuj tias tsis muaj dabtsi, yuav li ntawd.  Yog li no, wb xav qiv ib lub mi vab tshaus siv no lau mog."  
Nyob tebchaws no, tsis muaj vab tshaus lawm, ces feem ntau thaum txog ntu no peb Hmoob muab ib lub phaj thiab ib txoj phuam dawb dawb coj los pua lub phaj ces mam li suav cov nyiaj, muab tso rau sau lub phaj, thiab muab cob rau ob tug mej koob hauv tsev.  Yog vim licas ho siv lub vab tshaus?  Raws li Num Maiv Vaj,  nyob los tsuas teb, yog ib tug txwj laug uas paub zaj tshoob zoo heev thiab txawj piav dab neeg zoo mloog kawg nkaus hais mas puag thaum ub muaj ib khub hluas nkauj hluas nraug cia li sib pus yuav lawm.  Tus hluas nraug coj tau tus ntxhais mus txog tom ib nrab ke, pem teb xwb, ces tus hluas nraug hais rau nws tus poj niam tias kom tus poj niam nyob ntawm kev tos es nws mus tso zis tso.  Thaum tso zis tas, ua cas los ob tug, zoo tib yam nkaus li.  Thaum no, dab txia ua tus txiv lawm thiab.  Tus txiv hais rau nws tus poj niam tias,
"kuv yog koj tus txiv." 
Tus dab los kuj hais li thiab,
"kuv thiaj yog koj tus txiv hos." 
Thaum zoo li no, tus poj niam tsis paub hais tias tus twg thiaj yog nws tus txiv tiag tiag.  Lawv sib hais sib hais mus txog pem toj xeem, ua cas ob niag zoo ib yam nkaus li.  Toj xeem los tsis paub nrog txiav txiam li vim nkawv ob leeg zoo ib yam nkaus.  Ces nkawv thiaj li sib hais sib hais mus txog rau ib tug tub ntsoj tub ntsuag, txom txom nyem khaub khaub hla.  Tus txiv hais tias:
"Tus no cia li los txeeb kuv poj niam yuav na.  Kuv coj los txog tom kev nws cia li txia ua kuv yuav los txeeb kuv poj niam."
Tus dab los hais tib yam nkaus li thiab.  Ces tub ntsuag txawm hais tias:
"hais li no rau neb, neb ob leeg los puav leej hais tias yog neb poj neb sev.  Cia ua li no . . ." tub ntsuag nqa tau ib lub vab tshaus los txog,
"kub tuav lub vab tshaus no, es yog neb ib tug twg dhia tau nkag tshab lub vab tshaus no dua hauv ces tus ntawv thiaj li yuav tau tus poj niam mus ua nws sev." 
Tus dab mas khav tsis khav, ntwv ntxhias tias:  "Ua li los ua li!" 
Tus txiv tsa suab hlo quaj tias: "Kuv no yog ib tug neeg e, kuv yuav ua cas thiaj nkag tshab lub vab tshaub ko thiab kuv loj tag npaum li no na." 
Tub ntsuag tuav lub vab tshaus, tus dab dhia dhia, tib plhaw nkag tshab plaws dua haud lawm.  Dab zoo zoo siab tias zaum no dab yuav tau poj niam yuav. 
Ces tub ntsuag txawm hais tias: "Aub!  Koj no es twb tsis yog neeg.  Koj yog dab xwb koj thiaj nkag tau tshab lub vab tshaus dua hauv.  Mas koj tsis yog tus muam no tus txiv nawb.  Nws tsis yog koj tus poj niam."  Tus txiv thiab tus pojniam thiaj li tau los nyob ua ib cuab. 
Yog vim li no, thaum ua tshoob ua kos peb Hmoob thiaj li yuav siv lub vab tshaus los cais neej rau neej teb cais dab rau dab chaw es neej thiab dab thiaj li yuav nyob mus muaj txij muaj nkawm.   

Thaum niam txiv muab tau lub vab tshaus los txog, ces ob tug mej koob hauv tsev thiaj muab cob rau ob tug tuaj tom ub tuaj.  Tus tuam mej koob thiaj li thau cov nyiaj coj los suav thiab muab cais meej meej rau ob tug mej koob hauv tsev nrog saib.  Nws yuav muab cov nyiaj cais ua ob-peb qho meej meej li no: (piv txwv) $5,000 yog nqi mis nqi hno, $800 yog noj haus, $400 no yog niam txiv khaub tshos ($200 rau niam $200 rau txiv), $400 yog rau pog yawg, thiab $300 no yog muab rau nco (vauv tuaj 3 ncos, niam txiv tuaj ob nco).  Thaum suav cov nyiaj meej pem lawm, ces tus tuam mej koob muab cov nyiaj coj los cev rau ob tug hauv tsev.  Yog ob tug hauv tsev kom nkawv hais zaj tshoob, ces thaum no yuav tau hais zaj tshoob: tso nyuj mus rau niam txiv laij. Ob tug mej koob nyob hauv tsev, yog hais zaj ces nkawv hais zaj tshoob coj nyuj mus rau niam txiv saib thiab kaw, thiaj nqa lub vab tshaus nrog cov nyiaj mus rau niam txiv tom txaj lawm. 

Thaum nkawv rov los zaum tom lub rooj, ces ob tug mej koob tog vauv, thiaj li los muab lub kawm cob rau nkawv thiab plhov meej rau nkawv.  Hauv lub kawm mas muaj: ib tug qaib npwg poj, ob tug qaib qhia tsiaj, ib tug qaib dab/npua dab (qhov no muab nyiaj coj los ntaus), ib taub roj, ib poom ntsev, ib rab riam, thiab ib qho txhuv ntau tsawv.  Ob tug mej koob muab tus qaib npwg poj thiab lub kawm cob rau nkawv coj mus rau niam txiv.  Ho ob tug qaib qhia tsiaj ces ob tug mej koob muab coj los cob kiag rau ob tug txum mej koob hauv tsev thias hais li no:  "Hais li no rau neb, niam txiv hauv no vam vam neb los niam txiv tom ub kuj vam vam neb thiab.  Niam txiv tum ub tsis muaj dabtsi rau neb, niam txiv muab tau neb ib leeg ib tug mi ntxias (qaib) los ua neb tsaug xwb los neb txhob xav li cas no lau mog."  
"Oj yau!  Niam txiv tsis cia li, niam txiv tom ub tseem tseem ua neej xws luag, muab ib leeg ib tug mi ntxias thiab mas yog li ua niam txiv tom ub tsaug os mog.  Tsam niam txiv muaj chaw siv, tsis pom qab muab lau."  Ob tug hauv tsev ua niam txiv tom ub tsaug.  Hauv tsev los niam txiv kuj npaj tau ob tug qaib thiab.  Ob tug txum mej koob muab niam txiv hauv tsev ob tug qaib coj los cob rau ob tug tuaj thiab hais tib yam nkaus li thaum ob tug tuam mej koob cob nkawv ob tug qaib rau ob tug hauv tsev.  Plaub tug qaib qhia tsiaj ces txawb ntawm rooj, cov mej koob thiaj li xaj kom nraug vauv, phib laj, nus tij, thiab nus npaws los nqa cov qaib coj mus txhoov.   

Chim no, cov mej koob los ntsia nees eeb phim nees tsav.  Obtug mej koob hauv tsev xub pib, nkawv muab nyiaj coj los tso raws plaub ceg kaum rooj, thiab tso ib phuv hauv nruab nrab.  Ob tug mej koob tuaj tom ub tuaj ces tso nyiaj lawv ob tug hauv tsev qab, tsuas yog tias nkawv tso ob npaug.  Piv txwv, tus txum mej koob hauv tsev tso $2, $2, $2, $2 thoob plaws plaub ceg kaum rooj thiab tso $2 rau nruab nrab, thiab ho muab $60 tso rau sab ces kaum rooj sab laug uas nyob ntawm tus mej koob tuaj tom ub tuaj xub ntiag, nws tso $60 rau sab xis.  Chim no, tus tuam mej koob (vauv tog) ho tso $4, $4, $4, $4 raws plaub tug ceg rooj thiab tso $4 hauv nruab nrab, thiab ho tso $120 rau ces kaum rooj sab xis ntawm tus txum mej koob hauv tsev xub ntiag, ho tso $120 rau ntawm ces kaum rooj sab laug.  Qhov no lawv hais tias yog ntsia nees eeb phim nees tsav.   Ob tug txum mej koob hauv tsev thiaj li khaws ob phuv nyiaj ntawm ob tug mej koob tom ub xub ntiag thiab muab cob rau nkawv:  "Tus kwv luag, txais seb."  Luag tias: "niam txiv tom ub vam vam neb tuaj los niam txiv tom no kuj vam vam neb thiab, tuaj nrog leg tshoob leg kos mog.  Los cuag li xyoo no niam txiv tom no twb tsis txawj cog maj, es maj tsis hlob.  Niam txiv tom no ces twb muab tsis tau neb ib leeg ib txog mi siv peb dag ntev rau neb sia rov mus tsev, niam txiv ces twb muab tsis tau neb ib leeg ib txog mi siv peb dag dav rau neb sia rov qab, los neb txhob tu siab no lau mog."   Obtug txais cov nyiaj teb:  "Ua niam txiv tsaug os mog.  Niam txiv tsis cia li, niam txiv tseem muab tau ib txog mi siv peb dag ntev rau laj tub sis yau wb sia rov qab mus tsev, muab tau ib txog mi siv peb dag dab rau laj tub sis yau wb sia rov qab.  Tsam kaj ntug tag kis niam txiv muaj chaw siv niam txiv tsis pom qab muab os mog.  Yog li ces ua niam txiv tsaug od." Obtug mej koob, tog vauv, khaws ob phuv nyiam ntawm ob tug mej koob hauv tsev xub ntiag thiab muab cob rau ob tug hauv tsev.  Lus ces hais tib yam nkaus li thiab.  Cov nyiaj no mas yog niam txiv ob tog muab coj los ua plaub tug mej koob tsaug.  Ces cov nyiaj no plaub tug mej koob khaws lawm.  Hos tshuav phuv nyob hauv nruab nrab, phuv ntawd yog muab rau nus tij nus npaws, tub phib laj, thiab nraug vauv thaum lawv los tu lub rooj es rau mov rau sawv daws noj.  Thaum ntsia nees eeb phim nees tsav tag ces cov txhoov nqaij: vauv, ob tug nus, thiab phib laj los muab cov rooj noj mov loj teeb thiab rau mov rau sawv daws noj.  Qhov no peb hmoob hu ua noj qaib qhia tsiaj.  Noj qaib qhia tsiaj txhais hais tias tau tshoob tau kos lawm.  Yog tsis tau tshoob tau kos ces rooj mov noj qaib qhia tsiaj no yeej tsis muaj.  Peb Hmoob Dawb kev cai mus hais tshoob hais kos xws li tshoob coj nyob rau lub tebchaws Asmesliskas no ces feem ntau ua zoo li no thiab tsuas los xaus rau qhov no.  Thaum noj qaib qhia tsiaj tag, ces sawv daws nyias los nyias tsev lawm, es kaj ntug tag kis ces niam txiv mam li noj tshoob noj kos, uas pluas mov loj.

Kawm Tau Dabtsi      Kuv vam thiab cia siab hais tias tom qab koj nyeem daim ntawv no tag koj yuav paub txog Hmoob Dawb txoj kev cai mus hais tshoob hais kos xws li Tshoob Coj thiab muaj dabtsi rau dabtsi tshwm sim nyob rau hmo mus hais tshoob ntawd.  Tsis tag li ntawd, los koj kawm tau tswv yim qhia txog yog vim licas Hmoob Dawb ho ua tshoob ua kos thiab siv cov khoom lawv siv nyob rau lub rooj tshoob rooj kos xws li lub vab tshaub thiab yaj ncos cob txheeb.  

Lus Xaus       
Rov qab hais dua ib zaug ntxiv, nyob rau hauv daim ntawv no tham txog kev mus hais tshoob hais kos xws li tshoob coj uas Hmoob Dawb, feem ntau, ua nyob rau lub tebchaws Asmesliskas.  Thaum ib tug tub coj nyab los txog tsev, niam txiv muab ib tug lau qaib coj los lwm nkawv.  Puv peb tag kis, niam txiv muab ib khub qaib thiab ib tug npua (nyuj) coj los hu tus tub tus nyab plig thiab ua ib roog mov tsa cov tub tshoob tus kos mus ua tshoob ua kos.  Thaum mus txog tom niam tais yawm txiv tsev, ces ob tug mej koob qiv ib lub rooj los hais tshoob.  Thaum hais tiav tag ces lawv sawv daws noj qaib qhia tsiaj thiab los tsev.  Thaum kawg no, kuv vam thiab cia siab tias nej cov nyeem yuav kawm tau tej yam uas nej tsis tau paub txog Hmoob kev ua tshoob ua kos thiab.


Cov Ntawbv thiab Lus Sib Tham Siv Los Ntaus Tswv Yim
Txiv Plig Nyiaj Pov.  Kab Tshoob Kev Kos: Liaj Lwg tus cag txuj, Rhwv Mws tus cag peev. 1985.  Fab Kis Teb.
Yaj, Nyiaj Vaj.  Phau ntawv Kab Kev Pam Tuag thiab Kab Tshoob Kev Kos.  2001-2002.  Fresno.
Yang, Bee------------------------------------------FresnoState Professor
Xyooj, Vam Ntxawg------------------------------nyob Fresno  

Daim ntawv no sau rau Hoob qhia ntawv
?Hmong 101?, Hmong language advanced level nyob California State University of Fresno

Copyrights © 2006 Bong Xiong
All rights reserved.


                                 
ROV MUS SAUD
  Kuv Kev Ua Hauj Lwm         Kuv Kev Ua Si         Thov Kev Pab         Kev Cai        Tswv Yim Tsim Lub VevXaij  
Copyrights 2002 rau Nkauj Hli Yaj (Kao-Ly Yang)
Tsis pub sim muag noj muag haus. Yog yuav siv cov ntawv, cov duab los si lwm yam ua dab tsi no, yuav tsum thov tso cai ua ntej
TOPICS OF 2006
January

Tsab rau Tsab Mim Xyooj, Hmoob tus Kws Hu Nkauj tus muaj npe tshaj
Lettre ouverte à Chamee Xiong, la plus célèbre chanteuse hmong
The Open Letter to Chamee Xiong, the Most Famous Female Hmong Singer

February
Kuv tus Phauj Nyob Asmeslivkas Teb thiab "cov nkauj laug"
Ma Tante d'Amérique et les "vieilles filles"
My Aunt from America Handling the "Old girls" from France

Ib tug ntxhais kev hlub rau nws leej niam
Les soins d'une fille à sa mère
A Daughter's Care for her Mother

March
Qav Xav Loj li Twm
La Grenouille qui désire devenir aussi grosse qu'un boeuf
The Frog who aspired to become as big as the Ox

Cov lus, cov duab thiab cob siab tuaj koom lub rooj sab laj poj niam hmoob
Paroles, photos et sentiments à propos de la conférence sur les femmes hmong
Words, pictures and feelings at the Hmong Women Conférence, Minnesota 2005

May
Taaj kev zais siab tsis pab nws tus kheej rov ua neej
Les mensonges de Taah à propos de son divorce ne l'aident pas à trouver son intégrité
Taah's Lies about her Divorce Kept her far from her Integrity

Guest Writer: Lindy Lee-Her
Hmoob Nkes: Thaum txij neej rov nyiam txiv neej,poj niam rov nyiam poj niam
Gay et lesbians Hmong en Amérique
Hmong Gay and Lesbians

Phauj Xis raug muag ua niam peb
Ma tante Sy a été vendue comme troisième épouse
Aunt See had been sold as a third wife

June
Guest Writer: Lig Vaaj
Xub Thoj  Lub Neej Ua Yeeb Yam Kiab    
Un morceau de l'histoire du développement du cinéma hmong: Su Thao, un artiste producteur
A Piece of the Making of Hmong Films: Su Thao, An Artist Producer

Tsheej Kim, Tus neeg hu xov Tooj tsis tseg
L'homme-Chencki
The Chencki-man, the night caller

July
Tus txiv neej uas hais lus rau cov tsawb. Kev siab lwj tos poj niam tuaj Asmeslivkas teb
L'homme qui parlait aux bananiers, attendant désespérément sa jeune épouse du Laos
The Man Who Talked to the Banana Trees, Desperately Waited For his Young Wife from Laos

August
Raug dab thawj thiab los sis siab phem xwb? Thaum ib tug txiv neej vwm tuaj
Possédé par un démon de chagrin ou simple méchanceté? Quand un homme hmong devient fou
Possessed by a Lost Spirit of Grief or Simple Wickedness? When a Hmong Man becomes crazy

September
Guest Writer: Npoos Xyooj (Bong Xiong), Young
Kab Tshoob Kev Kos: Piav Txog Tshoob Coj  
Le mariage traditionnel: le cas du mariage par fuite
Traditional Wedding: the case of marriage by elopement
Master of Hmong Wedding

November
Guest Writer: Kou Xiong

Hmoob Keb Ua Neej: Kub Xyooj Tsev Neeg Kev Nrhiav ib Lub Teb Chaw uas Muaj Kev Yeej Pheej
Les Expériences des Hmong Américains: La recherche d'une terre de choix par la famille de Kou Xiong
Hmong American Experiences:  Kou Xiong's Family Search For a Land of Choices

December
Niam Nkauj Kab Yeeb thiab Kev ntseeg haum Hmoob Txuj Ci
La rencontre avec la déesse miséricorde Guanying. Un cas d'étude du syncrétisme dans les croyances hmong
The Meeting with Guayin, the Goddess of Mercy. A Case Study of Syncretism in the Hmong System of Beliefs