Trilingual Website           Français            English           Hmoob                                         Ntawv/Tswv Yim        Ntawv/Xyoo              
NTSIAB LUS

Nthuav: Teeb Meem Ua Neej

Ntsuas: Poj Niam Siab Ntsws

Twm: Ntawv Tshawb Nrhiav

Khaws: Liv Xwm & Puav pheej

Twv: Txhiaj Txhais

Seev: Zaj nkauj & Kwv Txhiaj

Saib: Duab Thaij

Ntsia: Duab Teeb

Mloog: Xov Tooj Cua Hmoob

Piav: Dab Neeg Rau Menyuam

Kawm: Ntawm & Txuj Ci Hmoob

Nrhiav neeg sau:  ZajLus, PajHuam, ...
  Kuv Kev Ua Hauj Lwm         Kuv Kev Ua Si         Thov Kev Pab         Kev Cai        Tswv Yim Tsim Lub VevXaij  

Cov ntawv no yog Nkauj Hli Yaj (Kao-Ly Yang) tug tsim txij xyoo 2002 los, los sis yog nws yog tus tswj kav
Tsis pub sim muag noj muag haus. Yog yuav siv cov ntawv, cov duab los sis lwm yam, yuav tsum thov nws tso cai ua ntej
TEEB MEEM UA NEEJ
Thawj Zaug Vaj Ntxwv Soulivong Savang
Tuaj ua ib lub "PHIBTHI" rau cov Neeg Tas Sim Neej
Thaum ua Tsov Rog nyob Los Tsuas

In HmongTimes, St Paul, MN, July  2001

Tus sau: Nkauj Hli Yaj (Kao-Ly Yang, PhD)

The Prince Soulivong Savang came from France to commemorate the Soldats and Civils died during the Wars in Laos. The text reports on the happening of the rites "Phitee".

Hauv hnub tim 15 lub 7 hli ntuj, Lub Rooj Lanexang Hosting Committee tau teev tsa muaj ib lub "phibthi" tshwj xeeb uas muaj npe hu ua "Commemoration Ceremony" los mus nco txog thiab txhawb nqa rau tag nrho cov nom cov tswv, cov thawj coj, cov tub rog, thiab ib tsoom pej xeem huab hwm Los Tsuas, tsis hais tias yuav yog neeg Hmoob los sis neeg Los Tsuas, uas tau tas ib sim neej nyob rau Los Tsuas teb.

Nplua tsov rog Los Tsuas zaum no tau muaj kev ploj kev tuag, txiv tso niam es niam tso tub tseg, kwv ho tso tij es tij ho muam ciag. Ib tse neeg tuag tag, seem ib ob tug dim ua noob xwb, tseem tsis muaj hmoo, tseem tuaj mus poob Dej Naj Khoom (Mekong River) tuag tag tib si lawm thiab.  Yog li no, Muas Choj Npliaj Yaj thiab ib tsoom tub txawj ntxhais ntse hauv xeev Minixautas thiaj li tau sib tuav tswv yim los mus teev tsa ib lub "phibthi" tshwj xeeb zaum no los pab txawb rau sab kev tuag tsis muaj ntxa. Kev nco txog zaum no yog muaj nyob rau hauv Lub Vav "Lao Temple of Minnesota" ntawm lub zos Famitaas (Farmington), xeev Minixautas.

Hauv Los Tsuas teb, lub hwj huaj siab tshaj yog muaj nyob rau ntawm Vaj ntxwv Huab Tais tsev neeg. Txawm yog li no,  Lub Rooj Lanexang Hosting Committee thiaj tau thov caw Vaj ntxwv Huab Tais Los Tsuas Sri Savang Vatthana tus tub xeeb ntxwv, Vaj ntxwv Soulivong Savang, tuaj Fabkis teb tuaj koom thiab ntaus thawj ua tus coj lub "phibthi" tshwj xeeb zaum no.

Tawm ntawm 6 leej uas tuaj nrog nws, yog muaj nws tus txiv ntxawm thiab niam ntxawm Vaj Ntxwv Sauryavong Savang. Raws li Vaj ntxwv Sauryavong Savang piav qhia rau tsab ntawv xov xwm Hmong Times, lub "phibthi" tshwj xeeb zaum no yog txhais tau hais tias nws yog ib txog hau kev ua dab ua qhua ntawm cov neeg Los Tsuas nyob rau hauv sab kev ntseeg Hauj Sam los sis Xam Xab Nam Phuv (ua lus Los Tsuas hais). Txoj kev ntseeg no tau teev cia hais tias thaum ib tug neeg twg tau tas ib sim neej lawm, kom tus neeg ntawd tsis txhob nco txog lub ntiaj teb, cov neeg nyob rov rau tom qub qab yuav tsum muaj ib lub txaj nrog ntaub nrog xov tuaj mus thov hauj sam pab xuj xa mus rau cov ntsuj plig.

Hnub ntawd, thaum 9:30 sawv ntxov, Vaj Ntxwv Soulivong Savang tau hnav ib ce khawb ncaws, lub tsho dawb nrog lub ris daj, hnav ib yam li Vaj ntxwv Huab Tais Los Tsuas Tsev Neeg ib txwm tau hnav, tuaj txog rau ntawm lub vav nrog nws tsev neeg thiab coob leej ntau tus, cov coj noj coj ua, xws li Yawg hlob Tub Ntxawg LisFoom, Kolonias Soob Leej Xyooj thiab coob tug ntxiv. Nyob rau ntawm lub qhov rooj tos txais, ib tsoom niam txiv thiab cov coj noj coj ua tseem tau los mus sawv ua ib kab sab tos txais yawg Vaj Ntxwv Soulivong Savang.

Cov ntxhais Hmoob tseem hnav khawb ncaws hmoob tshiab khwb khiv los kawb ncaws Los Tsuas ci ntsa iab tuaj mus tos mus to huab tais tib yam li thaum ub thiab. Kwv yees, yuav muaj ze li ntawm 200 tawm leej neeg, uas yog neeg Hmoob thiab neeg Los Tsuas, tuaj mus koom nrog rau lub "phibthi" tshwj xeeb zaum no. Raws li ib tug niam tais Hmoob Lis tau piav qhia rau tsab ntawv xov xwm Hmong Times, nws tau hais li ntawm no, "Peb tuaj no, yog peb tuaj muab khoom xa mus rau peb hlob, kom nws tus ntsuj plig tau noj tau haus, kom nws pov hwm pov yawm peb, seb peb ho puas yuav tau ntsib kev noj qab nyob zoo thiab ntsib kev vam meej."Raws li Muas Choj cov lus txais qhua, nws hais tias, "Vim 25 xyoos tas los no, peb neeg Hmoob Nplog tau txais kev ploj kev tuag ntawm kev ua tsov ua rog, tus tau tuag li cas los muaj, nyob rau hav zoov hav tsuag.

Tseem tsis tau muaj leej twg ua ib yam dab tsi rau lawv cov ntsuj plig hlo li. Hnub no, yog ib hnub uas peb yuav nco txog lawv txhua leej txhua tus. Kev tuaj hlawv xyab hlawv ntawv yog tsim muaj los mus pab seb puas yuav daws tau peb tej teeb meem uas niaj hnub tshwm sim nyob rau hauv hais neeg Hmoob. Nws tseem hais ntxiv hais tias, "Muaj ze li ntawm 300,000 tus neeg uas tau tas ib sim neej thaum ua tsov ua rog Los Tsuas; 46,000 tus yog peb cov coj noj coj ua."

Yog vim li cas Vaj Ntxoov Soulivong Savang thiaj ho yuav tuaj koom lub "phibthi" tshwj xeeb ntawm no nyob rau Amelikas teb? Yeej yog muaj txoj kev koom tes los ntawm coob leej ntau tus cov coj noj coj ua hauv haiv neeg Hmoob thiab haiv neeg Los Tsuas los. Muaj Choj Npliaj Yaj, Lig Vaj (Niam Lis Tub), Yias Lis, Thaj Yeeb Hawj, thiab Cib Yaj yog ib co tawm ntawm coob leej ntau tus uas tau los mus sib tuav tswv yim thiab thiaj teev tsa muaj tau Lub Rooj Lanexang Hosting Committee. Tej nyiaj tej txiaj uas tau coj los mus siv khiav dej khiav num nyob rau hauv lub "phibthi" tshwj xeeb zaum no yog tau txais los ntawm 106 tus pej xeem Hmoob thiab Los Tsuas nyob rau lub xeev Minnesota, Wisconsin, Michigan, North Carolina, thiab California.

Cov txaj yog muaj 9 lub, teeb ua ib seem, nrog ncig cov uas tau tas ib sim neej cov npe. Thaum cov hauj sam xuj cov ntaub cov xov tiav tag, lawv, nyias coj nyias cov los mus tso nyob puv nkwb nkaus nyob rau hauv cov txaj xa mus rau cov niam cov txiv, cov txwj cov nkawm, thiab cov kwv cov tij tej ntsuj tej plig. Thawj thawj lub txaj yog muab ua Vaj Ntxwv Soulivong Savang pog thiab yawg, Vaj Ntxwv Huab Tais Sri Savang Vatthana, thiab nws txiv, Vaj Ntxwv Saivong Savang tug. Dua li, cov txaj nyob rau tom ib sab yog muab rau xws li Yawg Phas Nyas Tub Npis LisFoom, Yawg Hlob Txawj Pov Muas, Yawg Hlob Vws Mais, Yawg Hlob Npliaj Yob Muas, thiab Kolonias Paj Cai Thoj.

Raws li Vaj Ntxwv Sauryavong Savang hais rau Hmong Times, "Peb txoj kev tuaj zaum no yog tuaj ua txoj kev nco txog rau peb tsev neeg xws li yawg Vaj Ntxwv Huab Tais Sri Savang Vatthana nkawv ob niam txiv, thiab Vaj Ntxwv Saivong Savang, uas tau nrog nws txiv, Vaj Ntxwv Huab Tais laus, mus kawm los sis xamanas thiab tau raug tuag yam hais tias txom nyem kawg nkaus.

Thiab tseem yog ib qho tseem ceeb heev uas peb yuav tsum tau nco txog cov Hmoob uas tau tuag nyob rau hav zoov hav tsuag nrog rau cov raug tshuaj tsos daj (Yellow Rain) thiab raug lub tej tuag. Cov neeg no twb tsis tau txais kev pam, ua dab ua qhua, raws kev raws cai, thiab xws teb xws chaws. Ces peb cov tseem muaj txoj sia nyob, peb yuav tsum tau ua tej ?phibthi" nco txog li no rau lawv. Qhov no thiaj yuav ua kom lawv cov ntsuj plig paub mus thawj thiab, kom tsis muaj kev tu siab, thiab kev khuv xim dab tsi."

Txawm hais tias cov nom tswv Amelikas xws li yawg Senator Mark Dayton thiab yawg Paul Wellstone yuav tsis khoom los, lawv kuj tau tso lawv cov neeg tuaj ua ntsej ua muag thiab tuaj koom lub "phibthi" tshwj xeeb nco txog cov tau tas ib sim neej nyob rau Los Tsuas teb ntawv no. Raws li cov ntsiab lus uas yawg Senator Paul Wellstone xa tuaj yog muaj hais li no, "Yuav tsum nco ntsoov hais tias cov neeg no tau muab lawv txoj sia los mus tiv thaiv txoj kev ywj pheej (freedom) thiab kom ib tsoom pej xeem tau txais kev ncaj ncees thiab kom muaj vaj huam sib luag (human right) xws li yawg Vaj ntxwvHuab Tais Los Tsuas nkawv ob niam txiv. Cov tuag ntawd tau muab lawv txoj sia los txhim kho kom muaj kev cai ywj pheej nyob rau lub teb chaws Los Tsuas."

Ze li thaum 2 teev tav su, thaum noj sus tag, Vaj ntxwv Soulivong Savang thiab nws tsev neeg nrog ib tsoom pej xeem sawv daws, cov uas tau muaj tej txheeb tej ze uas tau tas ib sim neej nyob lub ntuj qub qab ntuj qub ke, thiaj tau mus hlawv xyab thiab hlawv ntawv mus rau tej ntsuj thiab tej plig.

Lub "phibthi" tshwj xeeb nco txog cov neeg uas tau tas ib sim neej zaum no puas yuav pab tau tsob Hmoob thiab cov pej xeem Los Tsuas, cov uas tseem cia sia nyob niaj hnub tam sim no, kom muaj ib lub neej kaj siab thiab vam meej? Nyob rau hauv, coob leej ntau tus, cov laus neeg Hmoob los sis cov laus neeg Los Tsuas lub neej uas tuaj nyob rau Amelikas teb no, lawv yeej muaj tej hmo uas txoj kev ua tsov ua rog, txoj kev khiav tsov khiav rog ua hav khaub hav tsuag dam nkij nkuaj, txoj kev ntshai kev txawj xeeb, txoj kev khiav hla tus dej Naj Khoom, thiab txoj kev quaj kev nyiav tseem ua rau lawv ceeb lawv ras, sawv tsawv tsees los mus zaum tawm fws lug, tsis tau ib dab ntub hlo li.

Yog li no, tej laus thiaj tseem nyuab siab, lwj siab lwj ntsws tag npaum li no. Thiab txawm hais tias tej laus, lawv, tej neej yuav puas tag lawm los, vim lawv txoj kev hlub, txoj kev tshua, paub hais tias tsis muaj ib lub zoo chaw ces yeej yuav txom nyem siab txom nyem ntsws; kev ua lub "phibthi" tshwj xeeb zaum no qhia tau hais tias lawv txoj kev hlub tseem ruaj ntseg tshaj yav dhau los lawm thiab.

Rau cov hluas, uas tuaj hlob los sis yug nyob rau luag teb luag chaw, vim lawv tsis nkag siab tag tag thiab tsis tau pom cov laus lub neej ua tsov ua rog, lawv thiaj tsis paub hais tias kev nco qab txog cov neeg uas tau tas sim neej no muaj nuj qhi yuav pab tau los kho tau tej laus tej siab tej ntsws ntau npaum li cas. Tsis tas li no xwb, nrhiav ib lub caij lub nyoog los mus ua ib lub "phibthi" tshwj xeeb zoo xws li no yeej tseem ceeb kawg nkaus rau sab kev kho tej siab tej ntsws kom ua lub neej kaj siab thiab kom muaj kev sib hlub, txawm hais tias yuav tsis yog Hmoob txoj qub kev ua dab ua qhua, los sis Hmoob txoj kev teev ntuj tshiab niam no. Lub "phibthi" tshwj xeeb nco txog thiab txhawb nqa rau tag nrho cov nom cov tswv, cov thawj coj, cov tub rog, thiab ib tsoom pej xeem huab hwm Los Tsuas, tsis hais tias yuav yog neeg Hmoob los sis neeg Los Tsuas uas tau tas ib sim neej nyob rau Los Tsuas teb, yeej yog ib txog hau kev los mus pab txhawb rau tag nrho ib tsoom peej xeem Hmoob thiab Los Tsuas txoj kev nkag siab thiab noj qab haus huv. Mus txhob ntsia rov tom qab es mus zoo nej mog, mus zoo nej mog.


Thank you for Hmongtimes for this publication. The original title: THAWJ ZAUG VAJ NTXWV SOULIVONG SAVANG TUAJ UA IB LUB "PHIBTHI" TSHWJ XEEB RAU COV NEEG UAS TAU TAS IB SIM NEEJ NYOB RAU HAUV LUB SIJ HAWM UA TSOV UA ROG LOS TSUAS

Copyrights © 1999 Hmongtimes
TOPICS OF 2005
February 21, 2005

"4 sab phab ntsa": Randy Travis
"4 murs" Randy Travis
4 Walls",Randy Travis


March 9, 2005: Guest writer: Chris Lee
Kev txo yus tus kheej txoj sia: tub ntxhais hluas kev nyuab siab
Essai sur les causes de suicide chez les adolescents hmong
Essay on Hmong teenagers' suicide

March 27, 2005
Kho Hmoob kev tsim karaoke
Critique sur le karaoke hmong
Criticism on Hmong Karaoke

March 28, 2005
Koom Haum Hmoob Thaib
Association de développement chez les Hmong en Thailand
Hmong Association for Developement in Thailand

March 28. 2005
Huab tais Nplog tus Tub Xeeb Ntxwv Kev Npau Suav
Les espoirts du petit-fils du roi du Laos
Laotian Prince Soulivong Savang's Hope

March 28, 2005
Huab Tais tus Tub xeev ntxwv ua "Phibthi" rau cov tub rog tuag
La commémoration des soldats et civils mort durant la guerre secrète au Laos
The Commemoration of deaths during the "Secret War" in Laos

March 29, 2005
Kev toob kas noj mov zaub tseem tseem
Le besoin de manger organic
The need of organic food

April 4, 2005
Ua li cas ib tug zaj thiaj plhis tau mus ua Huab Tais ntxhais nkauj ntxawm
La peur des adolescents: comment un dragon peut-il devenir une princesse?
Teenager's fear: How could a dragon become a princess?

April 9, 2005: Guest writer: Paj Nyiag Xyooj
Nws yog pes tsawg ne ... Hmoob tus me nqi tshoob
Essai sur la problématique du prix de fiancée
Voicing the Bride Price in Hmong Weddings

April 25, 2005
Nkag siab rau lub neej laus nyob teb chaws vam meej
Comprendre le 3ième age chez les Hmong
Understanding the New Old Age in Hmong Community

May 7, 2005
Txheej txheem tshawb fawb
Méthodes de recherche: la contribution des recherches issues du groupe. L'expérience d'un ethnologue d'origine hmong
Research Methods: the contribution of native researchers. The experiences of an Ethnologist of Hmong origin

August 8, 2005
Kev thim xav txog tus nqi tshoob
Critique sur le prix de fiancée
Criticism  on the Bride Price

Sij Hawm liv xwv keeb kwm ua neej
Chronologie historique des Hmong
Hmong American Timeline

December 18, 2005
Tus tsov: yog tsiaj los sis yog dab.
Le tigre: est-ce un animal ou un mauvais esprit?
The Tiger: is it an animal or a bad spirit?