NTSIAB LUS

Nthuav: Teeb Meem Ua Neej

Ntsuas: Poj Niam Siab Ntsws

Twm: Ntawv Tshawb Nrhiav

Khaws: Liv Xwm & Puav pheej

Twv: Txhiaj Txhais

Seev: Zaj nkauj & Kwv Txhiaj

Saib: Duab Thaij

Ntsia: Duab Teeb

Mloog: Xov Tooj Cua Hmoob

Piav: Dab Neeg Rau Menyuam

Kawm: Ntawm & Txuj Ci Hmoob

Nrhiav neeg sau:  ZajLus, PajHuam, ...
               Trilingual Website           Français            English           Hmoob                                         Ntawv/Tswv Yim        Ntawv/Xyoo              
LIV XWM PUAV PHEEJ
Xub Thoj  Lub Neej Ua Yeeb Yam Kiab    
A Piece of the Making of Hmong Films: Su Thao, An Artist Producer

Tus Sau: Lig Vaaj

Ntsiab Lus: Kev Tsim Yeeb Yam Kiab / History of Hmong Movie Making, Kws Ua Yeeb Yam/ Producer Su Thao, Kws Ua Yeeb Yam/Actor; Cov zaj Yeeb Yam Kiab/ Title of Movies    

Daim ntawv no hais txog kev ua yeeb yam kiab los
movie.
Tos kuv tau los sau txog ib yam txuj ci tshiab hauv Hmoob lub neej los vim kuv  xav paub seb kev tsim yeeb yam no tsim thaum twg los lawm. Leej twg yog cov pib ua? Kev tawm tswm yim tawm li cas thiab ua txog dab tsi? Puas yog teb yam nyuaj los sis yooj yim? Kev siv nyiaj siv ntau npaum li cas? Lub teb chaws twg yog lus yooj yim tshaj, tsis hais Asmeslivkas, Nplog los sis Thaib teb, rau yus mus thaij yeeb yam? Ua ib daim yeeb yam puas siv sij hawm ntau? Kev nrhiav cov neeg ua yeeb yam (
actor thiab actresses) nrhiav li cas? Kev them nyiaj them ntau npaum li cas? Leej twg yog cov saib cov yeeb yam hmoob no; cov hluas nyiam tshaj cov laus los sis cov laus nyiam dua cov hluas?

Xub Thoj, Thawj Tug Kws Tsim Yeeb Yam Kiab / Su Thao's Path  
Xub Thoj yuav yog peb Hmoob thawj tug kws uas tau tsim yeeb yam kiab nyob Asmeslivkas teb. Tam sim no, nws yog "
All Pro Production" tus tswv, uas nyob hauv lub zos Fresno, xeev California, Asmeslivkas teb.Thaum kuv mus ntsib tij laug Xub, nws zoo siab dawb paug nrog kuv tham.Nws piav qhia kuv txog nws lub neej ua yeeb yam. Xub yeej pib ua yeeb yam hauv lub zos Stockton, xeev California, thaum lub 8 hli ntuj  xyoo 1989 los lawm. Nws cov yeeb yam ua ntau nyob Asmeslivkas teb, hauv Fresno, thiab nyob Thaib teb. Lub sij hawm ntawd, yeej tseem tsis tau muaj leej twg xav txog txoj kev ua yeeb yam kiab no. Xub Thoj thiaj li xav tau hais tias nws yuav ua tau ib yam tshiab rau peb cov Hmoob sawv daws. Lub caij ntawd, nws pib ntxhais cov yeeb yam kiab Suav, Thaib thiab Khej los ua lus Hmoob.

Txij lub xyoo 1990 mus, nws tau mus kawm yees duab nyob Hollywood, California uas muaj kev qhia txog kev yees yeeb yam (directing) thiab muag yeeb yam (marketing) vim hais nws ib lub hom phiaj yog kev ua lag ua luam thiab.. Txawm hais tias nws yeej paub me ntsis txog kev yees duab tim Nplog teb lawm, nws xav kom nws yog ib tug txawj yees duab yeeb yam zoo: qhov nws kawm tau yog kev yees duab zoo nkauj. Xub yog ib tug neeg ua dab tsi los zoo li yeej xav ua kom zoo tshaj.  Thawj daim yeeb yam Xub Thoj ua tawm hu ua "Koj Muaj Kuv Pluag". Nws thaij nyob Nplog teb, hauv lub xyoo 1990 (mus twm nram ntej seb hais txog dab tsi). Tus sau zaj dab neeg hu ua
Muas Lis. Tam si no, Muas lis, uas nyob Minnesota, tau los ua yeeb yam lawm thiaj.Kuv xav hais tias nws cov yeeb yam yeej zoo saib heev. Nws yeej yees duab tau zoo kawg, cuag li Asmeslivkas cov yeeb yam thiab txawm nws tseem tsim tau ob daim xwb. Muas Lis daim yeeb yam uas kuv pom ua ntej tshaj yog Mam Hlub Lwm Tiam. Daim yeeb yam no piav txog Ntxhee thiab Kim  nkawd txoj kev sib hlub ruaj npaum tej roob hav uas nyob tsis txawj txav. Tiam sis txoj hmoo tsis muaj, Kim yug tau tub pluag, hos Ntxhee yug ua ntxhais nplua nuj. Txoj kev hlub thiaj zoo li lub ntuj uas tsis muaj hnub tshav. Ntxhee niam thiab txiv tsis pub nws yuav tus neeg ntsuag pluag kob huam zoo li Kim. Kim niam hlob thiab txiv hlob los ua tsis tau lub siab dav, pab Kim tsa cuab tsa yim. Nkawd lub kua muag thiaj poob vim tias nkawd daim ntawv txij nkawm los sib raug tiam sis nkawd kev sib hlub yuav tau cia rau Mam Hlub Lwm Tiam.?Kuv saib daim yeeb yam no tab mas kuv los kua muag thiab, nws ua yus tu siab kawg". 

Xub Thoj cov yeeb yam muaj ntau lub zoo tswv yim qhia txog kev sib hlub rau cov tub hluas ntxais hluas, Hmoob lub neeg ua noj ua haus, los sis yuav niam hlob niam yau thiab rau cov laus. Zoo li Xub txawj saib neeg ua neej, ua rau nws muab neeg lub neej los ntau tswv yim hauv nws cov yeeb yam.Xub Thoj hais tias nws cov yeeb yam uas nws ua ntej tshaj plaws thiab cov tam sis no mas "
txawv li ntuj thiab av". Nws nyiam mus yees yeeb yam rau tim Thaib teb tshaj; yog ib qho chaw pheej yig, thiab cov chaw ntawd zoo nkauj yees duab; kev nrhiav neeg los ua yeeb yam los yooj yim. Hais txog Nplog teb, yeej nyuab zog thiab tus nqi tsis pheej yim li.     
Cov Phab Ej Nas Ej   / Actors Actresses
Hais txog mus nrhiav cov los ua yeeb yam mas nyuaj kawg nkaus. Cov txiv neej, tsis muaj teeb meem npaum cov poj niam. Tus txiv neej, txawm yuav poj niam lawm los tseem ua tau yeeb yam kiab. Tus ntxhais, yog yuav txiv lawm, ces yeej ua tsis tau li siab nyiam lawm. Xub Thoj hais tias kev nhriav cov nas ej ua yeeb yam yeej nyuab heev&n: ib tug twg ua li ib los sis ob daim yeeb yam xwb, twb mus yuav txiv lawm. Ces lawv cov txiv tsis kam lawv rov ua ua yeeb yam. Tus ntxhais zoo thiab keej npaumli cas los yog nws tus txiv tsis kamlawv, ces nyuaj kawg nkaus li. Hais txog cov menyuam, Xub Thoj hais tias lawv yuav tsum mloog lawv niam lawv txiv hais ua ntejnws yov yuav lawv. Cov tus hluas ntxhais hluas Xub Thoj mus nrhiav tau los yeej tsis muaj txuj ci los ua yeeb yam li, ces Xub Thoj yog tus qhialawv ua yeeb yam kom lawv txawj ua yeeb yam. Lawv yuav tsum coj lawv tus cwj pwm kom zoo zoo, lawv yuav tsum hais lus qab qab zib, thiab qhov tseem ceeb tshaj mas lawv yuav tsum quaj kom lub kua muag los npaum li nws quaj tiag tiag. Cov Xub Thoj nyiam nrog ua yeeb yam nrog yog cov tib neeg uas yuav ua tau txhua yam, xws li dhia ib plhaws saumroob los nws kam ua. Yog Xub Thoj hais kom nws dai tuag los nws kamua, thiab lawv mloog lus, tsis yog hais tias lawv yuav tsis kam ua. Hais txog kev ua niam txiv, sib hlub hauvib daim yeeb yam kiab, Xub tsis nyiam ua txog kev sib hnia los sis sib nwj. ?Peb Hmoob lub neej tsis zoo li Asmeslivkas lub, hais txog kev sib nwj no mas txaj muagheev li. Cov laus yuav tsis nyiam saib. Yog hais tias yuav nwj no ces yuav tsum nwj ntawd sab plhu xwb.? Hais txog kev ua quaj no, Xub txawj ua kom quaj tiag tiag li "
Yuav tsum ua kom lub kua muag poob, Hmoob nyiam tshaj yog muaj kev mob siab los kev kho siab".

Kev Them Nyiaj / Financial Compensation
Nyob Thaib teb, kev them nyiaj rau cov tub ntxhais ua yeeb yam tsawg dua tim Asmeslivkas. Xub them ib tug  ib phav doslas ($1000). Yog cov tub hluas ntxhais hluas uas tsis tau ua yeeb yam duali no ces nws them lawv li tsib puas rau rau pua doslas ($500-$600). 

Kev Ua Luam Muag   / Business
Yog daim yeeb yam ua txog kev tu siab ces nws nrhiav ib qho hauv daim yeeb yam los rau raws daim duab ntawm daim plhaub roj hmab. Yog hais tias daim yeeb yam txaus luag no, nws nrhiav ib daim duab uas txaus luag rau raws daim plhaub. Qho nrhiav seb yuav muaj dab tsi los rau rau daim plhaub ces yog seb zaj yeeb yam hais txog dab tsi xwb. Xub Thoj luv zeem muag twog kev ua yeeb yam kiab Nws xav hais tias muaj coob leej yeeb yam, qhov yeej zoo kawg yog hais tias ua zoo, tsis yog lam xav lam ua xwb. Nws lub siab cog rau lub xov tooj cua, thiab kev nrhiav cov neeg txawj hu nkauj sawv hlob tuaj. Lub sij hawm no muaj ib tug ntxhais hluas hu nkaug nyob tim Thaib teb hu ua Npaub Yaj. Yog tus ntxhais no nrhiav tau Xub.Tam sim no Xub pab nws ua nws cov music video, thiab txhawb nws.Xub Thoj sim nyiaj ua nws cov yees duab. Cov khoom los yees duab tas nyiaj ntau heev li ces nws cov haum lwm no nws yeej yuav tsis muaj tsov tseg. Nws xav mus yuav lwm yam, xws li yees duab rau Asmeslivkas noj tshoob.

Cov Zaj Yeeb Yam Kiab / Some Movies
Xyoo no Xub yuav ua yeeb yam li no lawm xwb, nws tsis muaj sij hawm los yuav ua yeeb yam ntxiv lawm. Ua ib daim yeeb yam yeej siv li 30 hnub, nws sib ob tug yees duab, lawv yees ua hmov ntuj thiab nruab hnub, txhua txhua hnub li thiaj tiav.  
        
Koj Muaj Kuv Pluag (ua xyoo 1990): Daim yeeb yam no piav txog kev quav yeeb: muaj ib khub niam txiv yug tau ib tug tub uas niaj hnub mus paub luag zog. Nws khwv tau npaum li cas los nws niam thiab txiv muab mus yuav yeeb haus tas xwb. Lawv tshuav nuj tshuav nqi ntau heev li. Tus tub ho mus tham tau ib tug ntxhais. Nkawd muaj kev sib hlub loj tuaj, tab sis tus hluas nkauj leej niam leej txiv tsis kam nws yuav tus hluas vim hais tias nws niam thiab txiv yog neegquav yeeb. Tus hluas nkauj niam thiab txiv tau yuam nws mus yuav tus dab laug tus tub Tsu. Tus hluas nraug tu siab heev, xabv zoj hais tias yuav mus dai tuag xwb. Tiam sis, Ntuj hais rau nws kom tsis txhob ua li ntawd. Nws thiaj mus cem nws niam nws txiv hais tias nws dhuav nws lub neej vim nkawd yog neeg quav yeeb: nkawd yeej pab tsis tau nws dab tsi li. Nkawd muaj xav xav, nkawd thiaj ua ib siab mus txiav yeeb.Thaum kuv saib cov yeeb yam no tam, kuv nyiam "Koj Muaj Kuv Pluag" nws qhiab tau lus ua yuav qhiab yus ua neej nyob kom saib taus cov pluag.
   
Kuv Leej Niam (ua xyoo ????): zaj dab neeg piav txog Tsheej thiab nws niam uas hu ua Nkauj Sua. Nkauj Sua tau nyiaj Looj nyob teb chaws Nplog; nkawd ua niam txiv ua ke, ces tau muaj Tsheej. Tab sis, Looj txiv tsis pub Looj yuav Nkauj Sua vim Nkauj Sua yog ntxhais ntsuag txom nyem. Teb chaws Lostsuas ho tawg, tsis pab nkawd. Looj niam thiab txiv ho mus txeeb Tsheej ntawm Nkauj Sua rov qab vim tus nyam xeeb tsis muaj tub hauv lawv tsev neeg. Tsheej thiab nws niam sib ncaim nrog lub kua muag los tau Nees nkaum xyoo. Tsheej yeej tsis  paub xyov nws niam tseem muaj txoj sia nyob los tsis muaj. Tsheej tuaj nyob rau tebchaws Thaib tab sis nws tseem nco ntsoov lo lus cog tseg rau niam ?lwm hnub kuv loj tiav txiv kuv mam tuaj coj koj mus nrog kuv nyob?.? Zaj dab ua kua muag poob tau.  Tsib daim yeeb yam no muaj lus ua yuav qhia rau Hmoob ua neej nyob rau hauv lus ntiaj teb no. Cov lus muaj nuj nqi heev li.

Kua Muag Ntshav Xyoo 1972 (ua xyoo ????). Yog ib zaj dab neeg thaum chiv keeb yog xyoo 1972 nyob rau Looj Ceeb muaj ib khub hluas nkauj hluas nraug (Nuj Sua thiab Nkauj Ntsum) tau cog kev sib hlub zoo heev. Tab sis tsis muaj hmoo tus hluas nraug raug mus ntaus rog, tiv thaiv lub teb chaws lawm tsis rov qab los. Lus caij ntawd tus hluas nkauj cev tsis tab seeb lawm, nws muaj  menyuam. Ces nws niam thiab txiv thiaj muab nws yuam yuav txiv ua ntej. Vim li ntawd thiaj li ua kom nkawd txoj kev sib hlub sib tshua nyob tsis muaj hnub ploj tag ib sim neej. Nkauj Ntsum lub neej nrog nws tus txiv, Tub Vws, zoo li ib vuag nag xwb. Nkawd ua lub neej tsis ntev xwb, lub teb chaws Los Tsuas swb tsov nrog. Nkawd tau khiav tuaj mus rau sab Thaib Teb. Hmoov tsis muaj tuaj txog tog kev, Tub Vws raug Foob Pob ces tau tag sim neej lawm. Nees Nkaum tsib xyoos tom qab, Nkauj Ntsum thiab Nuj Sua tus npau suav yog toog xav sib pom nyob rau txhua hnub hmo tig rov los txog. Nkawd thiaj tau rov tuaj sib ntsib nyob hauv lub nroog  Fresno,  California. Zaj dab neeg no Xub Thoj hais tias cov niam txiv nyiam saib heev li. Vim hais tias muaj ntau tus yeej paub hais tias txoj kev khiav tsov rog txaus ntshai heev li. Muaj ntau tsev neej yeev paub thiab yeev ntshai txob kev txom nyem no lawm. Leej twg saib daim yeeb yam no mas yeej los kua muag xws.

Mob Niam Yau (ua xyoo ????): zaj dab neeg hais txog ib tug txiv uas xav mus yuav niam yau. Nws dag rau nws tus poj niam hais tias nws tus mob yog vim nws xav yuav niam yau, yog tsis yuav no ces nws yuav tuag. Tus txiv nyob hauv daim yeev yam no yog Npis Tsab, Hmoob ib tug kws ua yeeb yam tso dab tso luag keej heev. "Npis Tsab yog ib tug neeg zoo heev, yog kuv hais kom dai tuag los nws yeev kamua li, nws yuav tsis kam ua".

Poj Caiv Nyab 1 thiab 2 (ua xyoo ????) feem ib thiab feem ob. Daim yeeb yam tshiab no hais txog ib nkawm hluas nkauj hluas nraug (uas hu ua Muag Koob thiab PajIa). Muag Koog hlub hlub PajIa tiam sis Muag Koob niam txiv tsis nyiam nws tus nyab. Tus niam pog hais kom tus tub mus yuav niam yau. Ces PajIa rov mus nrog nws txiv nyob, tiam sis thaum nws mus txog pem tsev, nws txiv tau tuag lawm
    
Peb cov Hmoob yeej paub ua yeeb yam tuaj lawm, txawm tseem tsis tau keev npaum li lwm haiv neeg. Kuv cia siab hais tias yeej yuav zoo zuj zus tuaj vim kev muaj nyiaj mus tsim cov cuab yeej yees duab zoo thiab nrhiav neeg txawj ua yeeb yam.            

                             
Rov Mus Saud

Daim ntawv sau tau Hoob qhia ntawv "Hmong 101" nyob California State University of Fresno, Semester Project, May 9th, 2006

Copyrights 2006 Lee Vang
All rights reserved
  Kuv Kev Ua Hauj Lwm         Kuv Kev Ua Si         Thov Kev Pab         Kev Cai        Tswv Yim Tsim Lub VevXaij  

Cov ntawv no yog Nkauj Hli Yaj (Kao-Ly Yang) tug tsim txij xyoo 2002 los, los sis yog nws yog tus tswj kav
Tsis pub sim muag noj muag haus. Yog yuav siv cov ntawv, cov duab los sis lwm yam, yuav tsum thov nws tso cai ua ntej
TOPICS OF 2006
January

Tsab rau Tsab Mim Xyooj, Hmoob tus Kws Hu Nkauj tus muaj npe tshaj
Lettre ouverte à Chamee Xiong, la plus célèbre chanteuse hmong
The Open Letter to Chamee Xiong, the Most Famous Female Hmong Singer

February
Kuv tus Phauj Nyob Asmeslivkas Teb thiab "cov nkauj laug"
Ma Tante d'Amérique et les "vieilles filles"
My Aunt from America Handling the "Old girls" from France

Ib tug ntxhais kev hlub rau nws leej niam
Les soins d'une fille à sa mère
A Daughter's Care for her Mother

March
Qav Xav Loj li Twm
La Grenouille qui désire devenir aussi grosse qu'un boeuf
The Frog who aspired to become as big as the Ox

Cov lus, cov duab thiab cob siab tuaj koom lub rooj sab laj poj niam hmoob
Paroles, photos et sentiments à propos de la conférence sur les femmes hmong
Words, pictures and feelings at the Hmong Women Conférence, Minnesota 2005

May
Taaj kev zais siab tsis pab nws tus kheej rov ua neej
Les mensonges de Taah à propos de son divorce ne l'aident pas à trouver son intégrité
Taah's Lies about her Divorce Kept her far from her Integrity

Guest Writer: Lindy Lee-Her
Hmoob Nkes: Thaum txij neej rov nyiam txiv neej,poj niam rov nyiam poj niam
Gay et lesbians Hmong en Amérique
Hmong Gay and Lesbians

Phauj Xis raug muag ua niam peb
Ma tante Sy a été vendue comme troisième épouse
Aunt See had been sold as a third wife

June
Guest Writer: Lig Vaaj
Xub Thoj  Lub Neej Ua Yeeb Yam Kiab    
Un morceau de l'histoire du développement du cinéma hmong: Su Thao, un artiste producteur
A Piece of the Making of Hmong Films: Su Thao, An Artist Producer

Tsheej Kim, Tus neeg hu xov Tooj tsis tseg
L'homme-Chencki
The Chencki-man, the night caller

July
Tus txiv neej uas hais lus rau cov tsawb. Kev siab lwj tos poj niam tuaj Asmeslivkas teb
L'homme qui parlait aux bananiers, attendant désespérément sa jeune épouse du Laos
The Man Who Talked to the Banana Trees, Desperately Waited For his Young Wife from Laos

August
Raug dab thawj thiab los sis siab phem xwb? Thaum ib tug txiv neej vwm tuaj
Possédé par un démon de chagrin ou simple méchanceté? Quand un homme hmong devient fou
Possessed by a Lost Spirit of Grief or Simple Wickedness? When a Hmong Man becomes crazy

September
Guest Writer: Npoos Xyooj (Bong Xiong), Young
Kab Tshoob Kev Kos: Piav Txog Tshoob Coj  
Le mariage traditionnel: le cas du mariage par fuite
Traditional Wedding: the case of marriage by elopement
Master of Hmong Wedding

November
Guest Writer: Kou Xiong

Hmoob Keb Ua Neej: Kub Xyooj Tsev Neeg Kev Nrhiav ib Lub Teb Chaw uas Muaj Kev Yeej Pheej
Les Expériences des Hmong Américains: La recherche d'une terre de choix par la famille de Kou Xiong
Hmong American Experiences:  Kou Xiong's Family Search For a Land of Choices

December
Niam Nkauj Kab Yeeb thiab Kev ntseeg haum Hmoob Txuj Ci
La rencontre avec la déesse miséricorde Guanying. Un cas d'étude du syncrétisme dans les croyances hmong
The Meeting with Guayin, the Goddess of Mercy. A Case Study of Syncretism in the Hmong System of Beliefs