Trilingual Website           Français            English           Hmoob                                         Ntawv/Tswv Yim        Ntawv/Xyoo              
NTSIAB LUS

Nthuav: Teeb Meem Ua Neej

Ntsuas: Poj Niam Siab Ntsws

Twm: Ntawv Tshawb Nrhiav

Khaws: Liv Xwm & Puav pheej

Twv: Txhiaj Txhais

Seev: Zaj nkauj & Kwv Txhiaj

Saib: Duab Thaij

Ntsia: Duab Teeb

Mloog: Xov Tooj Cua Hmoob

Piav: Dab Neeg Rau Menyuam

Kawm: Ntawm & Txuj Ci Hmoob

Nrhiav neeg sau:  ZajLus, PajHuam, ...
  Kuv Kev Ua Hauj Lwm         Kuv Kev Ua Si         Thov Kev Pab         Kev Cai        Tswv Yim Tsim Lub VevXaij  

Cov ntawv no yog Nkauj Hli Yaj (Kao-Ly Yang) tug tsim txij xyoo 2002 los, los sis yog nws yog tus tswj kav
Tsis pub sim muag noj muag haus. Yog yuav siv cov ntawv, cov duab los sis lwm yam, yuav tsum thov nws tso cai ua ntej
TEEB MEEM UA NEEJ
Ua li cas Hmoob Pheej Mus Huas Niam Nkauj Zuag Paj?


Tus sau : Nkauj Hli Yaj (Kao-Ly Yang, Ph.D.)
Mus Koom Qov Chaw Sib Tham Txog: "
Poj niam Hmoob Kawm Sib Fim"

Hmoob kev ua neej nyob teb chaws Vam meej no, muaj ntau yam txawv, ntau yam uas tau hloov lawm. Cov niam txiv uas hloov tau mus rau qhov zoo, ua neej vam meej, noj zoo nyob zoo, tsis muaj mob muaj nkeeg, me tub me ntxhais tsim txiaj, txawj hlub niam hlub txiv. Cov niam txiv uas hloov mus rau kev phem, zoo li ua neej tsaus ntuj nti, noj tsis zoo, nyob tsis zoo, muaj mob muaj nkeeg, me tub me ntxhais xiam tag. Tsis muaj siab ua neej, raug luag ntxias ua yam phem. Thaum kawg, tej tug tau txo nws txoj sia.
Hmoob os Hmoob! Koj puas nco txog tej kev ua neej uas koj poj tau hais cia, koj yawm tau hais tseg. Thaum tsaus ntuj nti, tsis pom kev mus lawm, rov tig los nco txog Hmoob tej yam txuj ci uas yeej ib txwm tau tuav Hmoob lub npe los tau ntau tiam ntau phav xyoo. Ua li cas koj pheej mus caum niag duab ntxoo, kev kho siab kev kho plawv. Tsum ib pliag los sis ib chim. Tig rov los ntsia koj tus kheej seb koj zoo li cas lawm, kev vam meej rau yam tom ntej yog dab tsi, kev muaj nyiaj muaj txiaj zoo dab tsi thiab yog hais tias cov me nyuam xiam tag. Ntxiv mus, yog koj tus kheej zoo siab xwb ho zoo dab tsi thiab yog hais tias poj niam tub se ua ntsuag quaj nto ntuj. Li no, peb Hmoob twb muaj ntau zaj dab neeg uas peb poj koob yawm txwv tau hais tseg los qhuab qhia peb ua neej, sib hlub sib zam kom sib haum xeeb.
Hnub no, kuv thiaj yuav piav txog zaj dab neeg hais txog Niam Nkauj Zuag Paj, Zaj Laug ntxhais nkauj ntxawm uas los yuav Txiv Nraug Ntsuag nyob ntiaj teb. Zaj dab neeg no muaj ntau yam tswv yim yuav kho tau neeg lus neej. Nws muaj nuj nqis heev. Yog leej twg nkag siab rau zaj dab neeg no, los sis yog leej twg txhais thiab txais tau cov paj lug nyob hauv zaj dab neeg no, tej zaum tus ntawd yuav ntsib ib lub neej tshav ntuj nrig txog hnub tsis muaj nws. Nyob hauv zaj dab neeg no, thaum kawg, Nraug Ntsuag tau nyob ib leeg, tsis muaj kev hlub. Nej sim xav seb yog vim li cas? Puas yog vim nws siab coob? Los sis vim nws xav hais tias yam tshiab yuav yog yam zoo xwb? Tsis tag li ntawd, puas yog vim nws tsis paub nws tus kheej yog leej twg tiag? Thiab tsis paub nws Niam Nkauj Zuag Paj lub siab tiag thiab, es luag thiaj tuaj ntxias tau nws mus rau ib txoj kev txom nyem?

Zaj dab neeg hais li no:
Thaum ub ces muaj ib tug tub ntsuag txom txom nyem kawg, tsis muaj leej twg hlub li. Nws txawm mus txog nram ib lub pas zaj. Ua cas txawm muaj Zaj Laug tus ntxhais nkauj ntxawm hu ua niam Nkauj Zuag Paj, tawm tuaj cuag nws. Niam Nkauj Zuag Paj mas zoo zoonkauj cuag li nkauj zaj. Nws txawm hais li no rau Txiv Nraug Ntsuag: "Txiv Nraug Ntsuag, ua cas koj yuav tu siab ua luaj?" Txiv Nraug Ntsuag txawm teb niam Nkauj Zuag Paj li no: "Tsis muaj tus hlub, tus xyuas kuv es kuv thiaj li kho siab ua luaj los mas, Niam Nkauj Zuag Paj". Niam Nkauj Zuag Paj thiaj hais tias: "Kuv txiv, Zaj Laug, tso kuv los yuav koj laid, txiv Nraug Ntsuag. Seb koj puas kam yuav kuv?Yog koj kam no, kuv mam hlub koj os". Nraug Ntsuag txaj txaj muag xav twj ywm hais tias: "Ua cas ib tug ntxhais zoo nkauj ua luaj yuav lam hais tias nws yuav kuv no ne. Kuv twb tsis zoo nraug thiab kuv txom nyem ua luaj. Kuv yog nyuag tub ntsuag tu qab tu twv xwb." Txiv Nraug Ntsuag cia li xav xav, ces txawm teb rov qab rau niam Nkauj Zuag Paj: "Aub, nej saib tsis tau peb, lam hais kom peb zoo siab xwb". Niam Nkauj Zuag Paj, luag ntxhi rov hais dua: "Ab, kuv tsis dag koj, kuv hais tiag os. Koj muaj siab tiag ces cia kuv los yuav koj es koj thiaj muaj tus ntxiv tus ntxhua koj, tus ua koj noj, hlub koj los mas." Txiv Nraug Ntsuag zoo zoo siab, nws thiaj hais tias: "Ab, Niam Nkauj Zuag Paj, yog koj hais li koj los, cia kuv yuav koj."
Niam Nkauj Zuag Paj los ua Nraug Ntsuag poj niam tau peb lub xyoos, yug tau ib tug me tub. Nkawd sib hlub sib hlub mus txog hnub uas muaj Niam Nkauj Kub Kaws ceg hlab ceg caws tuaj pom nkawd. Niam Nkauj Kub Kaws pom Niam Nkauj Zuag Paj lub neej zoo zoo ces nws khib khib kawg. Nws txawm xav tuaj ntxias txiv Nraug Ntsuag laid. Ib hnub, Txiv Nraug Ntsuag txawm mus ntsib Niam Nkauj Kub Kaws tom hav dej. Niam Nkauj Kub Kaws hais li no rau txiv Nraug Ntsuag: "Ab, kuv me txiv leej tub, koj niam zoo nraug ua luaj, ua cas koj yuav mus yuav tau niag Niam Nkauj Zuag Paj haus ntshav yaj xwb. Kuv li mas, Niam Nkauj Kub Kaws no, ib hmo xwb yeej ua tau yim cuaj lub kub khaws. Koj txhob yuav niam Nkauj Zuag Paj, los yuav kuv es koj thiaj muaj nyiaj muaj kub". Ces txhua hmo, Niam Nkauj Kub Kaws tuaj muab ntshav pleev Niam Nkauj Zuag Paj qhov ncauj.
Thaum Txiv Nraug Ntsuag tsim los txog, ua cas pom ntshav lo liab ploog Niam Nkauj Zuag Paj lub qhov ncaug tiag. Txiv Nraug Ntsuag cem Niam Nkauj Zuag Paj, liam hais tias nws haus ntshav yaj. Txiv Nraug Ntsuag tsis pab Niam Nkauj Zuag Paj li, tsuas mus nrog niam Nkauj Kub Kaws nyob lawm xwb. Niam Nkauj Zuag Paj tu siab ces ua ib siab rov mus nrog nws niam nws txiv nyob tom pas zaj. Ua ntej Niam Nkauj Zuag Paj yuav mus, nws txawm hais rau txiv Nraug Ntsuag hais tias: "Txiv Nraug Ntsuag os Txiv Nraug Ntsuag, kuv mus lawm nawb. Kuv coj wb me tub nrog kuv mus. Koj nyob es niam Nkauj Kub Kaws mas hlub koj mog".
Niam Nkauj Zuag Paj mus lawm ces Txiv Nraug Ntsuag mam pom tau hais tias Niam Nkauj Kub Kaws ces ceg hlab ceg caws xwb, twb ua tsis tau dab tsi tiag; ib hmo no, sawv yim cuaj lub pob kaws xwb. Pw lig lig twb tsis sawv los ua noj ua haus. Txiv Nraug Ntsuag mam rov nco txog nws Niam Nkauj Zuag Paj. Nws niaj hnub mus quaj tom pas zaj. Quaj quaj ces muaj ib niag Qav ho hlub nws. Niag Qav ntawd thiaj hais rau Txiv Nraug Ntsuag hais tias: "Koj txhob quaj nawb mog, Txiv Nraug Ntsuag, kuv mam nqus kom tag cov dej no, es koj thiaj pom koj Niam Nkauj Zuag Paj. Tab sis, koj txhob luag kuv nawb. Yog koj luag ces kuv plab tawg ces dej yuav rov puv pas zaj." Qav tseem nqus nqus cov dej tag kiag, ua cas pom dheev Niam Nkauj Zuag Paj kiag tab tom pub mis rau  tus me nyuam noj. Txiv Nraug Ntsuag zoo zoo siab, luag luag ua rau Qav plab tawg kiag lawm lo.Dej rov nyab tag pas zaj. Txiv Nraug Ntsuag rov quaj quaj dua,  thov thov Qav kom Qav rov nqus dej. Qav plab tawg tag ces Qav ntshai, Qav tsis kam nqus dej li lawm.
Txiv Nraug Ntsuag thov thov Qav ces Qav xav xav, pom hais tias txiv Nraug Ntsuag quaj quaj tag zog, nws rov leej hais tias nws mam rov nqus dua. Muab plab xaws tag ces Qav rov nqus tag nrho cov dej. Zaum no, txiv Nraug Ntsuag tsis luag li lawm. Pom dheev niam niamNkauj Zuag Paj tab tos ua ntos ces nws tib paj paws mus rau hauv pas zaj. Nws mus muab nws tus me tub puag kiag. Niam Nkauj Zuag Paj thiab txiv Nraug Ntsuag sib qawg quaj sib qawg quaj. Quaj quaj txaus ces niam Nkauj Zuag Paj txawm hais tias: "Txiv Nraug Ntsuag, koj tsis mloog kuv hais ces zaum no, wb yuav sib ncaim mus tas ib sim. Kuv txiv lawv muab kuv rau Huab Tais qaum ntuj tus tub lawm. Thaum lub hli xiab, kaum peb hnub saum no ces kuv yuav mus yuav txiv nyob qaum ntuj nawb.Yog koj xav tau kuv no ces koj yuav tsum npaj kaum peb thoob dej puv puv.Hmo ntawd mas, thaum kuv ya los mas, koj yuav tsum ntaus kom kuv poob los nawb. Yog koj ntaus tsis tau kuv poob los ces wb yuav tsis sib pom mus tas ib txhis li nawb mog."
Txiv Nraug Ntsuag quaj quaj rov los txog tsev ces mus npaj tau kaum peb lub thoob thiab ib ceg nplooj vaj khaum. Hmo 13 ces lub hli ci ntsa iab kheej zees rau hauv kaum peb thoob dej ntawd. Txiv Nraug Ntsuag zov zov txog ib tag hmo, ua cas pom dheev Niam Nkauj Zuag Paj ya loo los. Txiv Nraug Ntsuag txawm mus ntaus ntaus hauv cov thoob dej ua cas tsis pom dab tsi poob los li lo; niam Nkauj Zuag Paj qw rau Txiv Nraug Ntsuag hais tias: "Ntaus saum ntuj mas, Txiv Nraug Ntsuag, txhob ntaus hauv thoob dej". Txiv nraug Ntsuag ras dheev, mam cev tes mus ntaus kiag saum ntuj no, uas cas niam Nkauj Zuag Paj ya dhau kiag lawm tiag. Nkawv tus me tub thiaj poob nthav los xwb. Txiv Nraug Ntsuag quaj quaj xwb ces cia li ua ib siab coj tus me tub rov los tsev.

Zaj dab neeg no, muab piv txwv rau Hmoob lub neej tam si no mas, muaj ob lub tswv yim rau peb sawv daws kawm. Thawj lub tswv yim no hais txog kev ua neej, keb sib hlub mus txog hnub kawg. Tsis yog yus yuav tau ib tug poj niam los sis ib tug txiv yooj yim heev, ces yuav saib nws tsis muaj nuj nqis. Pom tus tshiab los cia li xav mus yuav lawm. Los sis luag tuaj ntxias ces cia li mus ntseeg luag hais. Ua neej nyob, tej zaum yus twb tau qhov zoo tshaj los yus twb tsis paub ntaus nqi rau, ces yus tseem ua yuam kev thiab plam tus zoo tshaj. Tiag, yus yuav tsum hlub thiab saib yus tus poj niam los sis tus txiv muaj nqis, tsis txhob mus nrhiav ib tug tshiab ib tsam tau tus phem tshaj li Txiv Nraug Ntsuag. Thaum kawg, yus tseem yuav tau nyob ua lub neej kho siab khuav, nrog kev khuv xim li txiv Nraug Ntsuag rau nws Niam Nkauj Zuag Paj. Lub tswv yim ob qhia txog peb haiv neeg hmoob kev coj noj coj ua: niaj hnub niam no, muaj coob tug neeg pheej xav hais tias tej yam tshiab, tej yam muab yooj yooj yim, tej yam nyob ze ze yus mas yeej zoo tshaj xwb.
Tab sis, ho tsis xav hais tias tej zaum, tej yam ntawd yog tej yam twb tsis yog qhov tseeb, qhov meej thiab qhov yuav kav yus mus tas ib sim neej. Yog muab zaj dab neeg. "Nraug Ntsuag thiab Niam Nkauj Zuag Paj" coj los qhia, thaum yus pom li Txiv Nraug Ntsuag pom kaum peb tug duab nyob hauv cov thoob xwb los yus cia li mus ntaus ntaus, huas huas kom tau rov qab. Yeej tsis xav hais tias yus yuav nrhiav seb qhov twg yog tus neeg tiag tiag. Li no, nyob hauv peb hmoob kev coj noj coj ua, yog pom ib tug duab ntxoo xwb los sis hnob lub paj lus cua lus xaiv xwb, txhob rawm ntseeg. Yuav tsum mus xyuas seb daim duab los sis cov lus ntawd los qhov twg los, thiab yog leej twg yog tus ua tawm, hais tawm tiag. Yog muab piv rau kev txawj ntaub txawj ntawv, ib txhia yuav xav hais tias, yus kawm tau li no ces yus yeej paub txhij paub txhua lawm. Tsis xav hais tias tej zaum yus pom qhov yus kawm xwb. Los sis kev paub no yeej paub tsis txhua. Zoo li Txiv Nraug Ntsuag zaj dab neeg, tej zaum yuav tau tsa taub hau saib seb ua cas muab tsis tau niam Nkauj Zuag Paj li. Tej zaum yus tsis paub mus nrhiav es thiaj ua rau yus mus tsis txog, los sis yus ntsia yus muaj nuj nqis heev dhau lawm ces yus thiaj pab tsis tau yus tus kheej.

Zaj dab neeg no, Niam Nkauj Zuag Paj thiab Txiv Nraug Ntsuag, qhia tau ntau yam los kho hmoob tswv yim sib hlub, kev coj noj coj ua kom cov tub ntxhais nrhiav tau yam uas yuav kav lawv mus tom ntej xws li tej yam uas muaj nuj nqis thiab qhia hlub yus tus kheej los sis hlub ib tug neeg twg uas yus xaiv los nrog yus ua neej.



                                           
ROV MUS SAUD
TOPICS OF 2002
July 19

Ua cas Hmoob pheej mus huas Niam Nkauj Zuag Paj?
Why do Hmong people try to catch Lady Gaozuapa?
Pourquoi les Hmong tentent-ils d'attraper la belle Gaozuapa?


July 29
Kev Zoo Nkauj Zaum Peb
The Third Beauty
La troisième beauté

August 8
Criticism on Hmong Perception of Excellence in Education

August 20 (Guest Writer: Yaj Saub Xiong)
Niam Nkauj Zuag Paj Muaj Pes Tsawg Phaus?
How Many Pounds Does the Beautiful Gaozuapa Weigh?
La Belle Gaozouapa a t-elle combien de kilos?

October 13 (Readers' comments)
Teeb meem ntawm kev
ua tshoob ua kos?
Dilemmes dans le mariage hmong
Dilemmas in Hmong Wedding

November 2
Kev tu tub tu ntxhais
La socialisation de l'enfant hmong
The Socialization of the Hmong Child
TOPICS OF 2002
July 19

Ua cas Hmoob pheej mus huas Niam Nkauj Zuag Paj?
Why do Hmong people try to catch Lady Gaozuapa?
Pourquoi les Hmong tentent-ils d'attraper la belle Gaozuapa?


July 29
Kev Zoo Nkauj Zaum Peb
The Third Beauty
La troisième beauté

August 8
Criticism on Hmong Perception of Excellence in Education

August 20 (Guest Writer: Yaj Saub Xiong)
Niam Nkauj Zuag Paj Muaj Pes Tsawg Phaus?
How Many Pounds Does the Beautiful Gaozuapa Weigh?
La Belle Gaozouapa a t-elle combien de kilos?

October 13 (Readers' comments)
Teeb meem ntawm kev
ua tshoob ua kos?
Dilemmes dans le mariage hmong
Dilemmas in Hmong Wedding

November 2
Kev tu tub tu ntxhais
La socialisation de l'enfant hmong
The Socialization of the Hmong Child